Honduras eta El Salvadorreko osasun sistemak eta sarbideak

Munduko herrialde ezberdinetan dauden osasun sistemak eta herritarrek hauetara duten sarbidea ikustaraziko duen dokumentala filmatzeko, medicusmundi bizkaia Ertamerikan izan da. Oraingo honetan taldea El Salvador eta Hondurasen egon da, bertako osasun sistemetan egiten ari diren erreformak aztertzen.

Osasun publikoaren maisutza arduradunekin elkarrizketa, Honduraseko osasun sistemaren erreformari buruzko iritzia ezagutzeko.

 

Red de Mujeres de P. Cortes erakundeko partaideekin eztabaida taldea

Herrialde hauetako egoera sozio-sanitarioa hurbiletik ezagutzeko, taldeak osasun zerbitzu eta ministerioetako langile eta ordezkariez gain, erabiltzaileak eta hango erakundeak ere elkarrizketatu ditu. Herritarren egoera eta beharrizanak azaleratzeko komunitateekin talde eztabaidak ere egin dituzte.

Herrialde hauetako osasun sistemak eraldaketa prozesuan aurkitzen dira, eta medicusmundi bizkaia osasunera sarbidea errazten duten gakoak aztertu ditu, osasun arloan dauden ezberdintasunak eta kezkak identifikatzen, eta konponbideak aztertzen.

Dokumentala otsailean egingo diren nazioarteko jardunaldietan aurkeztuko da, osasun sistema ezberdinen eta hauek dituzten arriskuak ikustaraziz.

 

 

CETA eta Osasunaren pribatizazioa

Donald Trumpek hauteskundeak irabazi eta gero, badirudi Amerikako Estatu Batuen eta Europar Batasunaren arteko TTIP akordioa (Merkataritza eta Inbertsiorako Akordio Transatlantikoa) izoztuta geratu dela. CETA (Kanadarekin Merkataritza eta Ekonomia Akordio Integrala), ordea, Europar Parlamentuan berretsi zen otsailaren 15ean, 2009. urtetik zortzi urtez sekretupean negoziatzen egon eta gero. Itun honen helburua Kanada eta Europar Batasunaren arteko muga-zergak ezabatzea eta zerbitzu eta produktu-inbertsioen salerosketa erraztea izango da. CETAren alde 408 eurodiputatuk bozkatu zuten, eta 254 kontra agertu ziren. Espainiar Estatuko alderdiei dagokionez, PP, PSOE, Ciudadanos eta EAJ alde agertu dira, eta kontra Podemos, EH Bildu, IU, ICV, ERC eta Equok bozkatu dute. Hurrengo urratsa, Estatu bakoitzeko parlamentuek behin-betiko onarpena ematea izango da.

Mario Fernandez,  OSALDEko eta Osasunaren Aldeko Euskal Foroko kidea

CETArekin, beraz, 500 milioi kontsumitzaileren merkatua irekiko da, eta horri gehitu behar diogu Kanadak AEB eta Mexikorekin akordioak dituela, NAFTAren bidez (Ipar Amerikako Merkataritza Askeko Akordioa). Izan ere, Estatu Batuek CETA erabiliko dute euren ekonomia Europako merkatuan sartzeko, jatorri estatubatuarra duten enpresa transnazional ugarik egoitzak dituztelako Kanadan. Eta CETAren bidez, enpresa estatubatuar horiek Europan negozioa egiteko aukera berbera izango dute. Estatu Batuetako enpresa handien %80ak nolabaiteko parte-hartzea du Kanadako enpresetan.

TTIP akordioarekin salatu dugunez, CETA ere mehatxu handia izango da Espainiar Estatuko eta Euskadiko osasun-sistema publikoentzat. Itun bietan arlo guztietako arauak parekatu nahi dituzte, beti ere, behetik joz: osasunean, ingurumenean, lan esparruan, arlo sozialean, zergetan eta abar. Akordio bien helburu bakarra enpresa handien inbertsio, komertzio eta botere-harremanak indartzea baino ez da, euren jarduerari ateak zabalduz, eta arau gutxiago ezarriz.

2016ko maiatzean, hots, orain dela urtebete, Europako Kontseiluak bere adierazpenetan onartu zuen akordio bien arteko antzekotasuna: “CETA erreferentzia akordioa da… Gure helmuga elkarrizketa bietan antzekoa da: nazioarteko akordio bat lortzea gure enpresek merkatu transatlantikoan erraztasun gehiago izan ditzaten, hazkundea eta enplegua sortuz”.

Europako Parlamentuan CETA bozkatzen ari ziren bitartean, “ATTAC España” elkarteak honakoaz ohartarazi zuen: “CETAk gobernuen gaitasuna mugatuko du zerbitzu publikoak sortu, zabaldu eta erregulatzerako orduan. Gobernuek ezin izango dute atzera egin liberalizazio-prozesuetan edo porrota egin duten pribatizazioetan. Sendagaien preskripzioa garestiagoa izan daiteke eta eragin kaltegarria izan dezake oinarrizko eskubideak diren pribatutasun eta datuak babesteko eskubidean.

Halaber, Europar Batasunak eta Kanadak mugak izango dituzte gehiegizkoak diren patenten kontra aritzeko. EFPIAren (Farmazia-Industriaren Europako Federazioa) eta Farmaindustriaren (laborategien patronala eta Espainiako farmazia-industriaren lobby nagusia) arteko azken bilera oso argigarria izan da, batez ere ezagututa patenten alde eta generikoen kontra Espainiar Estatuan egiten duten borroka hertsia: “CETAri esker, besteak beste, farmazia-testuinguruan jabetza industrialari babesa handitu ahal izango diogu”.

OMC “Organización Médica Colegial” taldeak kaleratzen duen Médicos y Pacientes argitalpenaren arabera, Osasun Aktan (16/02/2017) jasotakoa, “CETAk sendagaien kostuak are gehiago handituko ditu, hainbat arrazoirengatik. Besteak beste, patentearen iraupena handitzeko sistema berri bat sortuko dute, eta, horren eraginez, sendagai berrien kaleratzea gutxienez bi urtez atzeratuko da”. Horrez gain, kontuan hartu behar dugu “Estatu Batuen ostean, munduko sendagairik garestienak Kanadan daudela”.

Beste alde batetik, CETAren erruz, zerbitzu publikoetan pribatizazio gehiago gerta daitezke, eta, gainera, zerbitzu bat pribatizatzen denean, ez du utziko berriro ere arlo publikora atzera bueltatzea, Madrileko Erkidegoan gertatu den bezala, hainbat mobilizazio eta epaitegien sententziak eta gero. Edo Alzirako Ospitalean gertatu den moduan, Valentziako Gobernuak pribatizazioari buelta ematen hasi dela.

Ezkutuan egin dituzten CETAren negoziazioan, Europar Batasuneko hamaika estatuk (tartean, Espainia) euren zaintza-zerbitzuak liberalizatzeko –hau da, pribatizatzeko­- konpromisoa hartu dute, nagusien arreta erresidentziala kasu.

CETAri esker enpresa multinazional handiek inolako mugarik gabe kontratazio publikoetan parte hartu ahal izango dute. Gauzak horrela, gobernuek ez dute aukerarik izango tokiko hornitzaileak edo irabazi asmorik gabeko elkarteak babesteko, arlo publikoaren lanpostuak enpresa pribatuen esku utziz, horrek dakarren lan baldintza prekarioekin.

TTIP akordioarekin gertatzen den moduan, CETAk ere bitartekaritza epaimahaiak sortzea aurreikusten du, ISDS/ICS delakoak: justizia paralelo eta pribatizatua, Estatuetako sistema judizialetatik kanpo, enpresen eta Estatuen arteko gatazkak konpontzeko. Enpresa handiek eskubidea izango dute Estatuak salatzeko euren interesen kontra arauak onartzen direnean, eta Estatuek agian isun erraldoiak onartu beharko dizkiete enpresei.

Herritarrek jakin behar dute CETAk osasun-zerbitzu publikoen pribatizazioa ekarriko duela eta horrek hainbat arrisku dituela, herritarren osasunean eragina izango duelako. Era berean, gure ordezkari politikoei eskatu behar diegu jarrera demokratikoa izan dezatela eta herritarren osasuna eta ongizatea gutxiengo baten interes ekonomikoen gainetik lehenetsi dezatela.

Mario Fernandez,  OSALDEko eta Osasunaren Aldeko Euskal Foroko kidea

Argazkia, Ecuador Etxea.

“Osasuna preziorik onenean” kale antzerkia Bizkaiara heldu da

Igande honetan, irailak 18, 13:00etan, Basauriko Kale Nagusiaren eta Berriotxoa Kalearen arteko bidegurutzean, Medicus Mundi GGKEk “Osasuna preziorik onenean” izenburua duen musika eta antzerki ekitaldiari hasiera emango dio, Basaurin, Algortan, Erandion, Santurtzin eta Bilbon aurrera eramango dena, Gipuzkoatik pasa eta gero.

Lan hori sortu duen eta euskal herriko kaleetan hori antzeztuko duen Tirante Plataformak, Medicus Mundirekin adostuta,  emanaldi honen bidez “osasun publikoa bidegabeko eta desberdina den osasunaren mesederako galtzen ari dela” azaldu nahi du. Bide horretatik, GGKEk jarduera horren bidez pertsona guztientzat osasunerako eskubidea erreklamatzea izango du helburu, izan ere, 16/2012 Errege Dekretua indarrean sartu zenean galdu zen hori eta gizartearen kolektibo baztertuenetako batzuk osasun publikoaren estalduratik kanpo utzi zituen, adibidez egoera irregularrean dagoen etorkinen biztanleria.

Egoera honen aurrean, eta pertsona gehienek osasun publiko eta unibertsalaren sistemari ematen dioten balorazioa kontuan izanik, “herritarrek babestu nahi duten zerbitzu publikoa delako”, Medicus Mundik adierazi du adi eta zelatan egon beharra dagoela pertsona guztiek osasun arreta izateko duten eskubideak jasaten dituen mehatxuen aurrean, globalizazioaren, politika neoliberalen eta murrizketen ondorioz arriskuan dagoelako etengabe.

EAEn, diotenaren arabera, osasun-sistemaren berrikuntzaren ondorioz, etorkinen hainbat kolektibo euskal osasun-sistematik kanpo uzten dituzte edo hori lortzeko eragozpen handiak jartzen dizkiete. Adibide moduan, erreforma horrek administrazio-egoera irregularrean dauden emakume etorkinen babesik gabeko egoera azaltzen du, indarkeria matxistaren biktima izan daitezkeelako osasun-arreta izateko eskubidea kendu zaielako.

“Osasuna preziorik onenean” antzerki eta musika ekitaldi hori Euskadiko Medicus Mundiren hiru elkarteek gauzatu duten proiektu baten parte bat da eta “Osasun Publiko eta Unibertsalaren alde. Osasun arreta izateko eskubidean dagoen ekitate-eza” izena du. Ekimen horren esparruan, GGKE horiek, Euskal Herriko Unibertsitatearen laguntzarekin, Bilbon joan den otsailean “Osasuna: eskubidea edo negozioa?” jardunaldia antolatu zuten eta euskal osasun-sisteman dauden pribatizazio-prozesuak eta horretan sartzeko desberdintasunak azaltzea du helburu.

Proiektu honen garapenean, publikoa, unibertsala eta kalitatekoa izango den osasun sistema bermatzeko lanean ari diren beste kolektibo eta gizarte eragile batzuen laguntza ere badu Medicus Mundik, adibidez Munduko Medikuak eta Osalderena.

Programazioa: 

  • Basauri: Kale Nagusiaren eta Berriotxoa Kalearen arteko bidegurutzea, irailak 18, igandea, 13:00.
  • Algorta: Musika eskolako sarrerako plazan (Antzoki Berria), irailak 22, osteguna, 19:00.
  • Erandio: Metroko Plazan, irailak 27, asteartea, 19:00.
  • Santurtzi: Cagonillos Plazan, irailak 28, asteazkena, 19:00.
  • Bilbo: Arriagako Plazan, irailak 29, osteguna, 18:30

TTIP ETA OSASUNAREN PRIBATIZAZIOA

Mario Fernández, OSALDEko eta Osasun Aldeko Euskal Foroko kidea.
TTIP benetako mehatxu izan daiteke osasunerako eta gaur egun lortuak ditugun osasun-sistemetarako.Gaur egun ezagutzen dugun Osasun Sistema Nazionala (OSN), bere arazo guztiekin, nazioarte mailan munduko onenetako eta eraginkorrenetako bat bezala ikusia dago.Espainiako Estatuan Osakidetzak ospe eta estimu handia du alde horretatik.Adituek diotenez, “osasun-sistema unibertsalek –jabetza eta kudeaketa publikoarekin eta Lehen Mailako Arretan oinarriturik– eskaintzen dituzte emaitzarik onenak osasungintzan, eta halaber, eraginkorrenak, orekatuenak eta gizatiarrenak dira”.

[Read more…]

Juan Luis Uriari, Osalde (Osasunaren aldeko Euskal Foroaren antolakunde kide) presidenteari, egindako elkarrizketa “Sektore ekonomiko boteretsuenek indarra egiten dute osasuna ahalik eta gehien pribatizatzeko”

Osakidetzako Osasun sailean egiten du lan baina, horrez gain, Juan Luis Uria Osaldeko presidentea da; elkarte hori Osasunaren aldeko Euskal Foroan dago, eta foro horretan zenbait antolakunde eta talde elkartzen dira osasun publiko eta unibertsalaren alde.  Izatez, egun, Foroak eta medicusmundik elkarrekin egiten dute lan proiektu bat gauzatzeko eta, proiektuak, ondoko helburua du, besteak beste: euskal sektore publikoan ematen diren pribatizatze-prozesuei eta osasuna eskuratzeko aukerei buruzko ikerketa egitea.  Elkarrizketa honetan, gai horri buruz eta euskal erakundeetan horren inguruan jasotzen diren erreklamazioei buruz hitz egin du.

Monica Rincon

Gehiago: 2015 negua, MMB buletina

[Read more…]

Euskal osasun publikotik populazio migratzailearen parte bat etengabe baztertzearen salaketa

Osasunaren aldeko Euskal Foroa osatzen duten erakundeek, eta erakunde horien artean daude Osalde, Munduko Medikuak edo Medicus Mundi, Nazio Batuek abenduaren 18ko Populazio Migratzailearen Nazioarteko Eguna izendatutakoaren testuinguruan populazio migratzaile irregularrak euskal osasun publikoaren sisteman jasaten ari den etengabeko bazterketa salatu nahi dute, eta horrenbestez, arreta publiko eta unibertsala eskatu nahi du EAEko populazio guztiarentzat, etorkina izan ala ez.

Egoera irregularrean zeuden etorkinei estatuan osasun-txartelak kentzeko Gobernu Zentralak atera zuen 16/2012 Errege Dekretu Legearen ondoren, Eusko Jaurlaritzak 114/2012 Dekretua atera zuen, euskal osasun publikoaren sistemaren barruan baztertuta zeuden pertsonentzako osasun estaldura arautzeko helburuarekin. Hori lortzeko hiru baldintza bete behar ziren: Euskadin gutxienez urtebetez etenik gabe erroldatuta egotea; Diru-sarrerak Bermatzeko Errenta (DBO) jasotzea edo horretara iristen ez diren diru-sarrerak izatea, eta beste edozein bidetatik osasun publikoan babes sistema lortzeko aukerarik ez izatea. Baldintza horiek betetzen ez badituzte euskal osasun publikoaren barruan arreta legez bermatuta izango dute soilik: haurdun dauden emakumeek, erditzerakoan eta erditu ondorenean, 18 urtetik beherakoek eta larrialdi-kasuek; nolanahi ere gaixotasun infekto-kutsakorrak eta osasun publikoarentzat kutsakorrak direnetan ere arreta eskaini ahal izango da 2013ko irailaren 12ko Eskualdeko Instrukzioaren arabera.

Hasiera batean Dekretu horrek asko hobetu zuen Euskadiko egoera EDLa modu zorrotzagoan aplikatu zuten gainerako Autonomia Erkidego gehienen aldean. Nolanahi ere, beste batzuetan, Andaluzian eta Asturiasen adibidez, EDL hori ez zuten aplikatu eta egoera irregularrean zeuden etorkinei 2012a baino lehen eskaintzen zitzaien arreta eskainiz jarraitu zuten. Gainera, azpimarratu behar dugu aurten izan diren hauteskunde autonomikoen ondoren, hainbat Autonomia Erkidegotan normalizatu egin dutela egoera irregularrean zeuden etorkinei arreta eskaintzeko aukera, baldintza malguagoak jarriz.Nafarroan eta Balear Uharteetan ez dago erroldatuta egon beharrik; Aragoan, Kantabrian eta Valentzian hiru hilabetez erroldatuta egotea eskatzen dute, eta Autonomia Erkidego batzuetan aldaketak egingo dituztela esan dute baina oraindik ez dituzte zehaztu.Bitartean, Euskadin dugun egoera 2012an genuen berbera da.

Egoera horrek eragiten dien pertsonen kopuru zehatzari dagokionez esan behar dugu ezinezkoa dela jakitea. Euskadin ez dugu datu ofizialik eta Gobernu Zentralak ere ez ditu ematen, nolanahi ere hasiera batean esan zen 800.000 osasun-txartel inguru erretiratu zituztela estatuan. 16/2012 EDLarekiko Salaketa eta Erresistentziako Sareak (REDER), bere aldetik, orain dela gutxi adierazi zuen osasun-eskubidea urratu zieten pertsonen 1.500 kasu baino gehiago jaso zituela 2014ko urtarriletik 2015eko uztailera:osasun-arreta eskaintzea ukatu zitzaien adin txikikoen 109 kasu; 232 gorabehera larrialdietan (arreta-eskaintzeari uko egitea, fakturazio irregularrak…) eta arreta-eskaintzearen eskubidea nolabait urratu zaien 78 emakume haurdun.

Nolanahi ere, kopuru horiek urraketak jasan dituzten pertsonen kopuru txiki bat besterik ez dira, sarea osatzen duten erakunde horietakoren batera konpainia, aholkularitza edo arreta medikoa jasotzera etorritakoen artean bakarrik jaso baitira. Euskadin, Munduko Medikuak erakundeak 27 kexa aurkeztu zizkion arartekoari, hori egin ondoren Arartekoak berak gutun bat bidali zion Osasun saileko Sailburuari etorkinen kolektiboa jasaten ari zen egoera hori salatuz.

Datu horietan ikusten da legean ezarritakoa ere ez dela ari betetzen.Bilbon Munduko Medikuak erakundeak duen CASSIN zentroan (Etorkinei Osasun Arreta eskaintzeko Zentroa) mediku den eta Foruko kide den Carmen López andreak honakoa azaldu du: “Dekretuan ezarrita dagoenaren arabera osasun arretarako duten eskubidea urratu zaien pertsonak egunero etortzen dira kontsultara, bai eskaera izapidetzeko eragozpenak jarri dizkietelako, bai larrialdietan eskaini zaien arreta fakturatzearekin mehatxu egiten dietelako, bai haurdun dauden emakumeei arreta eskaintzea ukatu zaielako, eta bai larrialdietarako arreta eta bai adin txikikoei eman beharrekoa ukatu zaielako”. López andrearentzat garrantzitsua da oso egoera horiek modu irregularrean dauden etorkinen kolektiboan dituzten eragin negatiboak adieraztea, “disuasio-eragina sortzen dutelako osasun-arreta eskatzea joan behar dutenen artean, eta hori ezin da zenbatu, baina eragina izango du hori egin behar duten beste pertsona batzuengan”.

Hitzaldia: “Osasuneko langileen migrazioa: joan-etorriko bide bat”

Abenduaren 16rako, ondoko hitzaldia antolatu dugu: “Osasuneko langileen migrazioa:  joan-etorriko bide bat”. Carlos Mediano medikuak eskainiko du hitzaldia; Healthworkers for all europar kanpainako estatu-arduraduna eta Nazioarteko Medicus Mundiko presidenteordea da.

[Read more…]

Desberdintasunaren aurka borrokatu osasun-eskubidearen alde egiteko

Osasunaren Nazioarteko Eguna apirilaren 7an ospatzen da urtero, Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) sorreraren urteurrena oroitzeko, 1948an. Aurten bektoreen bidez transmititzen diren gaixotasunei buruz hitz egingo da. Bektoreak gaixotutako pertsona baten (edo animali baten) patogenoak beste pertsona bati transmititzen dizkioten organismoak dira; orokorrean, eremu tropikaletan eta edateko ura eta saneamendua izateko arazoak dituzten lekuetan ohikoagoak dira. 2014ko Osasunaren Nazioarteko Eguna ezagunagoak diren bektore batzuei buruz hitz egingo dute, haien artean, eltxoak, zimitzak, akainak edo barraskiloak ; hauek paludismoa, milikeria edo sukar horia bezalako gaixotasunak transmititzen dituzte.

[Read more…]