medicusmundi bizkaia EUSKARALDIAren sustatzaile

medicusmundi bizkaia EUSKARALDIAren ekimenean sustatzaile gisa parte hartuko dugu. (https://euskaraldia.eus/sustatzaileak/

11 egunetan zehar euskaraz egitea da helburua (azaroaren 23tik abenduaren 3ra bitartean), euskararen erabilera sustatu eta normalizatzeko helburuarekin. Sustatzaileok ekimena bera bultzatzea erabakitzen dugu eta gure egiteko nagusia, ekimenean parte hartuko duten ahalik eta Ahobizi eta Belarriprest gehien aktibatzea da. Horretarako, ekimenaren zabalkundea egingo dugu gure ekintzetan eta ditugun hedabideetan.

Gure gonbidapena ondoko bi roletako bat aukeratzea da:

Ahobizi: Ulertzen duenari euskaraz egingo diot, hark erdaraz erantzun arren. Ezezagunei lehen hitza, gutxienez, euskaraz egingo diet.

Belarriprest: Egidazu euskaraz, nik ulertzen dut eta. Agian erdaraz erantzungo dizut, baina zuk niri euskaraz egitea nahi dut.

Izena emateko https://izenematea.euskaraldia.eus/

medicusmundi bizkaia euskaraldia izen-ematea

 

 

 

 

 

 

 

 

Emakumeen aurkako indarkeria eta komunikabideak – Argazki galeria

Urriaren 25ean medicusmundi bizkaiak Emakumeen aurkako indarkeria eta komunikabideen inguruko jardunaldia antolatu zuen. Bertan komunikazioaren alorreko profesionalek komunikabideetan emakumeenganako indarkeriak jasotzen duen tratamenduaren inguruan beraien ikuspuntua partekatu zuten.

Jornada - violencia contra las mujeres y medios de comunicación femgarabat

Femgarabateko neskek Maria Dolores Marroquinen hitzaldian egin zuten Kontaketa Grafiko Feminista

 

Jornada - violencia contra las mujeres y medios de comunicación femgarabat

Femgarabatek mahai inguruan egin zuten ilustrazioa

Gonbidatuen artean Maria Dolores Marroquín, Guatemalako LaCuerda erakundeko kidea egon zen. Berarekin batera Irantzu Varela, kazetaria, feminista eta Faktoria Lilako koordinatzailea; Andrea Momoito Pikara Magazineko koordinatzailea; Joana Etxano Eraldaketa Sozialerako Hezkuntza arduraduna Mugarik Gaben eta Loreto Larunbe EITBko kazetaria.

 

medicusmundi bizkaiak bere dokumentala aurkeztu du Cine Invisible Nazioarteko Jaialdian

LA SANIDAD EN SHOCK. Negociando con la salud, da medicusmundi bizkaiak osasun sistemen inguruan Bilboko Festival Internacional Cine Invisiblen aurkeztu duen dokumentalaren izena. Dokumentalaren helburua arreta gaixotasunen benetako arrazoietara bideratzea da, fokua desberdintasun sozialetan jarriz. Hegoamerikako osasun sistemak ere aztertzen ditu, munduan gertatzen ari denaren erakusle gisa.

Presentación documental CINE INVISIBLE medicusmundi bizkaia

(eskuinetik ezkerrera) Naroa Ziordia eta Itziar Irazabal medicumsundi bizkaiako boluntarioak eta batzordeko kideak

Osasuna ez da eskubide pertsona guztientzako. Osasuna zerbitzuen menpe dagoen zerbait dela uste dgun arren, herritarren biztanleria bere bizi eta lan baldintzetara dago lotuta. Osasun unibertsalaren gainean dauden interes ekonomiko neoliberalen gailentasuna da borrokatu behar dugun mehatxu nagusienetako bat.

“Duenak salbatzen da, ez duenak (dirua) hil dadila…”

Kapitalismoaren eta demokraziaren arteko borroka bati buruz ari gara hitz egiten, osasuna ezin daitekeelako mozkinak ateratzeko negozio bat. Tena laburbiltzen da osasuna mundu guztiarentzat eskubide bat den ala produktu bat non ordaindu dezakeenak bakarrik izan dezake osasuna.

Dokumentala Osasunaren Gizarte-Baldintzatzaile eta Aldaketa Demografikoari Buruzko Ikerketa-Taldea. OPIKek, Zirriborrok eta medicusmundi bizkaiak burutu dute elkarrekin, eta jaialadieta eta medicusmundiren ekitaldietan igorria izango da.

 

Nazioarteko laguntzaren osasunerako ekarpenak gutxitu egin dira osasun arazoek jarraitzen duten bitartean

medicusmundik eta Munduko Medikuek Osasunaren garapenerako lankidetza eta ekintza humanitarioa – 2017ko txostena aurkeztu dute. 2002tik argitaratzen den txosten honek, osasun politiketan eragitea du helburu, Garapenerako Laguntza Ofizialaren (GLO) analisi kritiko bat eginez, osasun deszentralizatuan, nazioartean zein estatuan.

Txosten honek Euskadi, Andaluziaren atzetik, GLOean gehien gastatzen duen bigarren autonomia-erkidegoa (AE) dela adierazten du, eta baita biztanle bakoitzeko gehien bideratzen duen erkidegoa dela. Bestalde, Euskadi laugarren postuan kokatzen da osasunerako GLOari dagokionean, eta ekarpenak gutxiagotu besterik ez dira egin azken urte hauetan.

Garapen Iraunkorrerako Helburuen (ODS gaztelaniaz) garaian kokatuta, non “Guztiontzat eta adin guztietan bizimodu osasungarria bermatzea eta ongizatea sustatzea” hirugarren helburua dela adierazten da, txosten honek aurrerapauso handiak egin direla adierazten du, ama eta seme-alaben artean heriotza kopuruan beherakada drastikoa adibidez. Hala ere, inekitatea erronkarik garrantzitsuena izaten jarraitzen du, eta handitu baino ez da egin. “Munduan 3.700 milioi pertsonek ez dute osasun zerbitzu basikoetara sarbiderik”, gogoratzen du Carlos Mediano, medicusmundi internationaleko presidenteak eta txostenaren egile-kideak. “IHESA duten gaixoetatik %45ak bakarrik jasotzen du tratamendu antirretrobirala, eta emakume afrikarrek europarrek baino 42 aldiz aukera gehiago dituzte erditzean hiltzeko, eta ez da arrazoi genetikoengatik”, adierazten du Medianok.

África recibe el 25% de la ayuda que el Gobierno VAsco destina a cooperación

África recibe el 25% de la ayuda que el Gobierno Vasco destina a cooperación

Txostenak etorkizunerako planteatzen dituen erronka handien artean, mikrobioen aurkako erresistentziarena nabarmentzen da. Gaur egun 700.000 heriotza zenbatzen dira urtero, antibiotikoei erresistentziaren ondorioz, baina 2050ean 10 milioi heriotza izango dira, “minbizia baino gehiago”.

Arazo hau ulertzeko, edo zergatik gaur egun txerto bat jartzea 2001ean baino 48 aldiz garestiagoa den, edo zergatik milioika pertsona txirotzen diren urtero osasun gastuen ondorioz, Carlos Medianok osasuna ulertzeko moduari buruz hausnarketa bat proposatzen du: eskubide bat edo negozio bat bezala. Puntu honi erantzuna emateko, txostenak osasunaren determinatzaile komertzialak ikertu ditu, osasunean eragina duten enpresen jokabidea aztertuz, osasun izaera duten eta osasungintza arlokoak ez izan arren gure ongizatean eragina dutenen artean banatuz.

“Tabakoa, alkohola, gehiegizko pisua eta sedentarismoa kontrolatuko bagenitu, minbizien %30a eta diabetesaren %70a desagertuko liratekeela da konklusioa”, adierazten du medicusmundi internationaleko presidenteak. “Elikagai manufakturatuak egiten dituzten enpresek zeresan handia dute osasunean. Askotan marketin kanpaina oso oldarkorrak egiten dituzte, jende kirolaria osasuntsuak ez diren produktuak hartzen; biztanleriaren jokabideetan eta osasunean eragina dute, jende gaztearen artean bereziki”.

Munduko osasun arazoen inguruan, txostenak hurrengo datuak ere aurkezten dit

Maite Gutierrez Munduko Medikuen boluntarioa eta Carlos Mediano medicusmundi internationaleko presidentea eta ikerketaren egilekidea, Bilboko Medikuen Elkargoan egindako aurkezpenean

u: 793 milioi pertsonek malnutrizio arazoak ditu eta 1.900 milioik gehiegizko pisu arazoak , gaixotasun ez igorgarriek 13 milioi heriotza goiztiar eragiten dituzte urtean, arreta paliatiboak behar dituzten 40 miloi pertsonetatik %14ak bakarrik jasotzen dituzte, 2.000 milioi pertsona bizi dira defizit  hidrikoarekin eta 45 herrialdetan emakumeen %50ak bakarrik hartzen ditu erabakiak beraien sexu eta ugalketa osasunari buruz.

Bien bitartean, Europar Batasuna garapenerako laguntzaren hartzaile handiena bilakatu da azken urte hauetan, paradoxikoki. Izan ere, 2016an Lankidetza eta Garapen Ekonomikorako Erakundea osatzen duten Garapenerako Laguntza Batzordeko 29 herrialdeek, munduko ekonomia aberatsenetako batzuk ordezkatzen dituzten erakundeak, diru gehiago gastatu dute beraien herrialdeetara heltzen ziren errefuxiatuei arreta emateko, munduko krisi ezberdinetako errefuxiatuen %86a hartzen dituzten gainerako krisietan baino.

Bitartean, 2016ko GLOak 142.620 milioi dolar batu zituen mundu osoan, baina bakarrik %14,5 bideratu zen osasunera. Kasu honetan, Espainia ez da salbuespen bat eta 65,3 milioi euroko laguntzetatik, osasunera bideratzen den kopurua %1,6a besterik ez da, 2008an bideratzen zenaren %12a nekez. “Osasuna lehentasun bar da, ohiko esaldi bat da gure eguneroko eztabaidetan, baina honetan inbertitzeko momentuan, kopuruak ez datoz bat”, adierazten du Carlos Medianok.

Garapenerako Laguntza Ofiziala Euskadin

Euskadi biztanleko GLO diru gehien bideratzen duen erkidegoa da, pertsona bakoitzeko 18,51 euro bideratuz, atzetik Nafarroak jarraitzen dio 8,75 eurorekin. GLO kopuru guztiari dagokionean, Euskadi bigarren erkidegoa da, 40.051.710 eurorekin, eta Andaluziaren atzetik.

2012an Eusko Jaurlaritzak GLOera bideratzen duen partidak beherakada gogor bat jasan zuen, urte horretan 54,5 miloi eurotik, 31,1 miloi eurora pasatuz urte baten.

Euskadin osasunera bideratzen den GLOaren kasuan, Euskadi 14. postuan kokatzen da, bakarrik Madril, Kanariak eta Murtziaren aurretik.Eusko Jaurlaritzak berez egiten duen ekarpen txikia urritzen du, 2015ean 2.2265.777 eurotik 2016an 1.836.775 eurora igaroz, 429.002 euro edo %19 gutxiago, GLO orokorra hasi egiten den bitartean. Datu honek zalantzak sortzen ditu Eusko Jaurlaritzarentzat osasunak lehentasuna duen ala ez jakiteko orduan. Eusko Jaurlaritzak GLO osotik %4,59 besterik ez du bideratzen osasunera, nazioartean bereganatutako konpromisoak betetzeko sektore honetara bideratzeko eskatzen egon garen %15etik oso urrun.

Garapenerako Laguntza Ofizialaren eta osasunean GLOaren datuen bilakaera aztertuz, Euskadik 2010eko datuak berreskuratu ditu, 2013ko beherakada handiaren ostean. 2017 eta 2018ko aurrekontuei erreparatzen badiegu, gehikuntza joera mantendu egiten da, baina 2012ko datuetara heldu gabe.

Euskal tokiko erakundeei (TE) dagokienean, Gasteizko Udaletxea da sektorera diru gehien bideratu duena, Bilboko Udalak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak jarraituta.

GLOaren banaketa geografikoari dagokionean, nabarmentzekoak dira Sahara Hegoaldeko Afrika eta Erdialdeko Amerika, 456.521 eta 757.064 milioi euro jasotzen dituztela hurrenez hurren. Sektoreei dagokienean, %48a Sexu eta Ugalketa Osasunera bideratzen da, eta %52a Osasun Basikora.

Euskadiko Ekintza Humanitarioa

Ekintza Humanitarioa bere osotasunean aztertzen badugu, AAEEak eta Teak, Euskadi hirugarren postuan kokatzen da, 2.717.771 euroko ekarpenarekin, eta bigarrena da autonomi erkidegoen datuan bakarrik hartzen baditugu kontutan. Hala ere Euskadik Espainiako GLOean duen portzentajeak behera egin du, %8,38etik 2015ean, %5,7ra 2016an.

Eusko Jaurlaritza euskal lankidetzaren finantzatzaile nagusia izaten jarraitzen du, Ekintza Humanitariorako 2.230.219 miloi euro bideratuz. Tokiko erakundeei dagokienean, Arabako Foru Aldundia da sektorean gehien gastatzen duen TE, Bilboko eta Gasteizko udalek jarraituta.

Ondorioak eta gomendioak

Osasuna pertsonen eta herrien garapenerako giltzarria, desberdintasun sozialak handitu edo txikitzeko gaitasunarekin, horregatik diru emaileen arreta izan beharko luke. Horregatik Garapenerako Laguntza Ofizialeko partidak handitu behar dira, batez ere, osasuneko GLOak, modu jarraitu eta uniformean, GLOerako % 0,7 lortu arte eta osasunerako GLOean % 15 mantentzeko.

Euskadik barnealdeko zein osasunerako lankidetza proiektuetako osasun estaldura unibertsalen aldeko apustua egin beharko luke, osasun sistema publikoak indartzen jarraituz, lehen arretako ekintzak lehenetsiz, eta osasuna ongizate publiko bat bezala ulertuz, osasunaren determinatzaile sozial eta komertzialak kontutan hartuz.

Ikusita behar humanitarioak handitu direla eta dohaintza-emaileek beharren eta finantzazioaren arteko aldea murrizteko konpromisoa hartu dutela, euskal lankidetzak, gaur egun GLOaren % 5,7 ekintza humanitariorako erabiltzen duenak, konpromisoa hartu behar du hura era jasangarrian handitzeko; gutxienez, GLOaren % 10 ekintza humanitariorako erabiltzeko Espainiako lankidetzaren konpromisoa berdindu arte.

Resumen La Salud en la cooperación al desarrollo y la acción Humanitaria 2017

La Salud en la Cooperación al Desarrollo. Informe 2017

 

 

Emakumeen aurkako indarkeria eta komunikabideak – Jardunaldia 2018/10/25

Emakumeen aurkako indarkeriak kasu askotan komunikabideetan jasotzen duen tratamenduagatik arduratuta, eta gai honen inguruan hausnarketa bat bultzatzeko asmoarekin, medicumundi bizkaiak “Emakumeen aurkako indarkeria eta komunikabideak” jardunaldia antolatu du. Ekitaldia urriaren 25ean egingo da, Bilboko Hika Ateneoan 10:00etatik 14:00etara.

violencia contra las mujeres y medios de comunicacion - programa

Ikuspegi ezberdin baten ekarpena egiteko, ekitaldiak Maria Dolores Marroquinen parte hartzea izango du. Bera Guatemalako La Cuerda elkartetik dator, eta herrialde honetan emakumeenganako indarkeriaz eta egoera hau komunikabideetan nola islatzen den azalduko du.

Jarraian gure inguruko komunikabideek emakumeen aurkako indarkeria nola jasotzen duten aztertzeko mahai-inguru bat egingo da. Solasaldi honetan Irantzu Varela, kazetaria, feminista eta Faktoria Lilako koordinatzailea; Andrea Momoito, Pikara Magazineko koordinatzailea; Joana Etxano Mugarik Gabe erakundean Gizarte Eraldaketarako Hezkuntza arduraduna eta Loreto Larunbe, EITBko kazetariak parte hartuko dute.

Eman izena educa.bizkaia@medicusmundi.es helbidera idatziz.

DURANGOTIK HEGOALDERA – Lehiaketa

Medicus Mundu Bizkaiak eta Durangoko Udalak Durangotik Hegoaldera lehiaketa antolatu dute, eta lehenengo saria bidaia bat izango da Guatemalara

Cartel concurso

Medicus Mundi Bizkaiak eta Durangoko Udalak Durangotik Hegoaldera lehiaketa antolatu dute lehen aldiz, bi helbururekin: gazteak kontzientziatzea bai osasuna izateko eskubidearen gainean, bai Hegoaldeko herrialdeen errealitatearen gainean. Lehiaketa 2018ko irailaren eta urriaren artean egingo da, eta talde irabazleak Guatemalara bidaiatu ahalko du Medicus Mundi Bizkaiak han lantzen dituen proiektuak ezagutu ditzan.

Durangorik Hegoaldera lehiaketan parte hartu ahal izateko, parte-hartzaileek Durangon jaio diren edo bizi diren 19 eta 30 urte arteko lau laguneko taldeak osatu beharko dituzte, eta Medicus Mundi Bizkaiaren blogaren bidez izena eman beharko dute urriaren 22ra arte.

Taldeek hiru froga egin beharko dituzte, eta gai nagusia osasuna izateko eskubidea izango da. Azkeneko froga abenduan egingo da, eta hortxe erabakiko da zer taldek bidaiatuko duen Guatemalara 2019ko otsailean zehar.

Lehiaketaren helburua da Durangoko gazteria mobilizatzea osasun-arloan ekitatea izatearen alde, erantzunkidetasun globalaren ikuspegiaren bidez, eta egungo sistema ekonomikoak osasuna izateko eskubidearen gainean sortzen dituen mehatxuen gainean hausnarketa kritiko bat sustatuz.

Lehiaketa horren abiapuntua Gazteak Hegoaren Bila lehiaketako esperientzia da, Medicus Mundi Álava/Arabak, Medicus Mundi Bizkaiak eta Medicus Mundi Gizpuzkoak bi urtetik behin egiten duguna, Euskadi osoko gazteak bilduz.

Izena emateko epea irekita izango da irailaren 1etik urriaren 22ra arte, Medicus Mundi Bizkaiko blogean. www.medicusmundibizkaia.org

2018ko urriaren eta abenduaren artean egin beharreko frogek honako formatu hau izango dute:

  1. Bideo-Sketch bat sortzea bai hemen bai Hegoaldeko herrialdeetan osasun-zerbitzuak eskuratzeko berdintasunik ezarekin loturik.
    • Bideo-Sketchak 30 segundu eta 2 minutu arteko iraupena izan behar du, eta bideo plataforma batera igo beharko da (Youtube edo Vimeo adibidez) guri lotura bidaltzeko helbide honetara: educa.bizkaia@medicusmundi.es
    • Bideo-Sketcha euskaraz zein gaztelaniaz izan daiteke.
    • Sormena eta bideoen edukia balioetsiko dira.
    • Hona hemen Euskadin joan den lehiaketan aurkeztutako parte-hartzaileen bideoak:

  1. Bigarren frogaren helburua izango da Guatemalako osasun-egoeraren gainean informatzea eta aukeratutako gaiaren gainean informazio-kartel bat egitea. Taldeek Erdialdeko Amerikako herrialde horretako kasu zehatzak bilatu beharko dituzte hainbat gairen inguruan: osasun-eskubidea gabetzea, jatorrizko herrialdeek ondo bizitzearen gainean duten paradigma, osasuna eskuratzea bermatzeko arrakasta-kasuak, etab.
    • Kartelak A3 formatukoak izan beharko dira (297mm x 420mm).
    • Kartelak ohiko formatuetan bidali beharko dira (JPG, PDF…) educa.bizkaia@medicusmundi.es helbidera, edo paperean izanez gero Begoñako Andramari 20 behea, 48006 Bilbo helbidera, taldearen izena eta Durangotik Hegoaldera lehiaketarako direla adieraziz.
    • Aukeratutako gaiaren egokitasuna eta originaltasuna balioetsiko da, baita horien aurkezpena ere (diseinua, edukia…)
  2. Azkeneko proba Durangon egingo da, eta bertan iragarriko da zer talde den irabazlea.

Froga horiek balioesteko, Medicus Mundi Bizkaian gizarte-eraldaketarako lankidetza- eta hezkuntza-proiektuak garatzen dituen lantalde teknikoaren parte-hartzea izango dugu, baita Guatemalako Medicus Mundi Bizkaiaren langileen balorazioa ere.

Bases del concurso Durangotik hegoaldera

EMAN IZENA HEMEN!

 

Getxoko komiki-lehiaketa – Nire gorputza, nire erabakia, hemen zein hegoaldean

Ez da bilauen aurka borrokatu behar, abentura exotikorik izan behar edo traje esturik jantzi behar komikiko emakume-heroi bat izateko. Emakumeek bizitzen duten egunerokotasunaren ondorioz, zorigaitz zenbatezinei egin behar izaten diete aurre, eta hortaz, berdintasunaren aldeko, indarkeriaren aurkako eta biziraupen hutsaren aldeko istorioen protagonista bihurtzen dira.

A2-cartel-concurso-comic

medicusmundi Bizkaian istorio benetan egiazko horiek komikiaren mundura eraman nahi ditugu, eta Quinok bere garaian Mafaldarekin egin zuen moduan, bineta eta ilustrazioa emakumeen eskubideak aldarrikatzeko tresna bihurtu nahi ditugu.

Horretarako, azaroan, Nire gorputza nire erabakia hemen zein hegoaldean izeneko komikiko bineta-lehiaketa egingo dugu, epaimahaiak ondoen balioesten duenarentzako eta tokiko emakumerik onenarentzako sariekin.

Aurkezten diren lanen gaiak emakumeek munduan duten errealitatearekin lotu beharko dira, bai gure ingurunerik hurbilenean, bai munduko beste hainbat tokitan. Honako gai hauek jorratu beharko dira, besteak beste: emakumeen aurkako indarkeriak, eskubideen urraketak, matxismoa, etab.

Lanak medicusmundi bizkaiaaren bulegora bidali beharko dira, Begoñako Andramari kalea 20, behea, 48006 Bilbo, Bizkaia helbidera.

Bases concurso comic ampliado.

 

 

Genero ikuspegiaren eransketa Omoako erakunde publikoetan

medicusmundi bizkaian Omoako (Honduras) udalarekin elkarlanean jarraitzen dugu, erakundeetan genero ikuspegia eransteko prozesuan. 2016an egin genuen generoaren inguruko lehen diagnostikoan gizon eta emakumeen artean udal egitura eta sailetan dagoen bereizketa azaleratu zen.

Diagnostikoa egin eta gero, generorako politika instituzionala landu zen, eta hurrengo hilabeteetan Genero Plan Orokorra inplementatuko da, honek udalaren garapena bultzatuko du, genero eta berdintasun ikuspuntutik. Proiektu hau Bizkaiko Foru Aldundiak finantzatuta dago eta EICA (Erdialdeko Amerikako Ikerketak eta Azterketak) kontsultarien laguntza dauka.

“Genero ikuspuntutik Omoako Kontserbazio Taldea (CCO) GGKEaren eta Omoako udalerriaren diagnostikoaren” bitartez medicusmundi bizkaiak Omoako udalerrian genero berdintasunerako ekintzak garatu eta gauzatuko ditu, udalaren ekintzat helburu honetara egokituz .

Eskualde honetan emakumeen eskubideak modu sistematikoan urratzen dira, marjinalitate egoeran eta gehiegikerien aurrean babesik gabe utziz. Honelako proiektuen bitartez, medicusmundi bizkaiak eta lan egiten dugun tokiko erakundeek emakumeen behar izanei eta eskaerei erantzun multisektorial eta interisntituzional bat bilatzeko estrategiak lantzen ditugu

medicusmundik Arabako Larrialdietarako Funtsarengana jo du ruandako uholdeen ondorioz kaltetuei laguntza emateko

Aurten urtaro euritsua bereziki gogorra izan da Ruandan, eta uholdeen eta lur-irristatzeen ondorioz 95 pertsona zendu dira eta beste 195 zauritu. Gainera uzta eta abereen galerak arrisku nutrizionaleko egoera eragin du, kasu askotan bere etxebizitzak ere galdu dituen biztanleriaren artean.

Hondamendien Kudeaketarako Ministerioak (MIDIMAR) suntsitutako 370 etxe, galdutako nekazaritzarako 4.560 hektarea eta 700 abelbururen heriotza zenbatu ditu herrialdean zehar.

Egoera hau arintzen laguntzeko, herrialde afrikarrean proiektuak elkarrekin garatzen ditugun medicusmundi Álava/araba eta medicusmundi bizkaia erakundeok laguntza eskatu diogu Arabako Larrialdietarako Funtsari oinarrizko elikagaiak, sukalderako tresnak, mantak, koltxoiak, xaboia, uren araztegiak eta etxea galdu duten pertsonentzako teilatuak egiteko xaflak erosi ahal izateko; 29.662,42 euroren balioagatik.

Inundaciones Ruanda - Fondo de Emergencia de ÁlavaEkintza honen bitartez, Kamonyi Distrituan babesten ditugun zazpi kooperatibak osatzen dituzten emakumeei eta beraien familiei laguntza emango diegu, guztira uholdeengatik kaltetuak izan diren 236 pertsonei laguntza helaraziz.

medicusmundik 1994tik egiten dugu lan Kamonyi Distrituan, oinarrizko higiene eta saneamendurako, osasunean lehen mailako arreta eta garapen sozio-ekonomikorako proiektuak burutuz, emakumeek osatzen dituzten zazpi kooperatiba bultzatuz. Urte hauetan zehar, bertako kideak diren UGAMA eta ARDE KUBAHO erakundeekin batera garatu ditugu proiektuak, eta baita antzeko larrialdi egoeren aurrean bitartekaritza lanak egin ere.

Trans* pertsonek osasun integrala izateko eskubidearen alde

1980an Alfred Hitchcock eta Jean-Paul Sartre hil ziren; Umberto Ecok El nombre de la rosa argitaratu zuen, eta Almodóvar-ek ‘Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón’ estreinatu zuen; Madrilgo Universidad Autónoman Emakumearen Azterlanen Mintegia (gaztelaniaz, Seminario de Estudios de la Mujer) inauguratu zen; eta Bartzelonan Asociación Grupo Alba izeneko elkarteak berariazko egoitza bat erreklamatzen zien erakundeei indarkeria matxistaren emakume biktimei arreta emateko.Urte horretan bertan, transexualitatea gaixotasun mental moduan kategorizatu zen.Eskuliburuek, orain dela gutxira arte, “sexu-identitatearen desoreka” edo “genero-identitatearen nahasmendua” deitzen zieten trans* esperientziei. Zer ondorio sortzen zuen horrek? Ondorio asko, baina bat bereziki mingarria zen: Espainiako estatuan, trans* pertsonak psikiatra batek baloratu behar ditu, zeinak gaixotasun bat diagnostikatu, eta horrela, osasun-sistemarako ate bat irekitzen baitie.Patriarkatuak ezarritako patroiekin bat ez egiteari genero-disforia deitzen diote; izan ere,patroi horiek ezartzen dute nolakoak izan behar diren gizonezkoak eta nolakoak emakumezkoak. Laia Serra, Giza Eskubideetan aditua den abokatuaren arabera, horrek “iritzi publiko distortsionatua, estereotipatua eta estigmatizatzailea sortzen du: trans* izatea ez da aniztasunaren beste alderdi bat; aitzitik, sistemaren errore bat da”, zerbait arraroa da, gaixotasun modura uler daitekeen zerbait da, eta ondorioz, horrek gaitzespena, mespretxua edo, gehienez ere, gupida sortzen du.

Irizpide horiek nazioartekoak izanik, diskriminazioaren eta paternalismoaren bidez eraikitzen diren osasun-sistema nazionaletara eramaten dira: trans*-ak paziente modura tratatzen dira, medikuntzaren objektu modura, eta ez zuzenbide-subjektu modura. Horren guztiaren ondorioz, osasun-sistemak, eta azken finean, baita arlo horretako profesionalek ere, ezartzen dute pertsona horrek zer nolako prozesua bizi behar duen osatu dadin. Dirudienez, ez dakite patriarkatua osatzeko modu bakarra feminismoa dela, zeinak bizipen-aniztasunak ematen duen aberastasuna nabarmentzearen aldeko apustua egiten baitu.

Serrak kontu horren larritasuna nabarmentzen du: “Europan (…), Estatuek genero-identitatearen aintzatespenari dagokionez, edo ez dute hura aintzatesten edo exijitzen dute psikologoek emandako diagnostiko bat izatea, sentitzen den generoaren araberako bizipen jarraituko eta publikoko edo “bizitza errealaren esperientziaren” frogak eramatea, genero-identitatea ebaluatzeko test bat edo galdetegiak gainditzea, aldez aurretik ezkontzeari uko egitea, baldin eta bikotea eskuratu nahi den genero berekoa bada, tratamendu hormonalak edo psikiatrikoak nahitaez egitea denbora-epe zehatz batean, kirurgiaren mende jartzea zein esterilizazio itzulezina jasatea ere”. Izugarria.

Serrak aipatzen duen bizi errealeko testa imajinatzen ari zareten moduko proposamen surrealista da.Alba Pons-ek, bere ‘El test de la vida real o la normalización de la performance de género’ lanean, honela definitu du: “diagnostikoaren aurreko edo horren aldi bereko ebaluazio-prozesua da, jarraipen terapeutikoaren bidez egiten dena, zeinak egiaztatzen baitu ea nahikoa irizpide betetzen diren edo ez bizi nahi den generoan egunerokotasuna lantzeko”. Generoa antzerki moduan eszenaratzea da: Mutil trans* batek, esaterako, hormonak eskuratu ahal izateko behar duen aldeko diagnostikoa lortzeko, psikiatrari erakutsi behar dio horrela bizitzeko gai dela. Test bat! Kontua zera da, Ponsek bere lanean azaltzen duen moduan: “Trans subjektuek, kategoria legitimoez baino harago doazen subjektuak izanik, gizarte-balidazio eta normalizazio prozesuak gainditu behar dituzte; prozesu horiek beren esperientziak mugatzen, mihiztatzen, homogeneizatzen eta objektibatzen dituzte, ulergarriak izan daitezen”, eta horrela, existitzen ez diren genero-identitate batzuk –gizonezko bat eta emakumezko bat– izatea lortzen dute.Trans* mutil batentzat zailagoa izango da test bat gainditzea baldin eta futbola gustuko ez badu; eta emakume trans batek agian zailtasunak izango ditu lesbiana bada edo gona janztea gustuko ez badu.Osasunaren Munduko Erakundeak bere gaixotasunen eskuliburuaren edizio berria argitaratu du, eta transexualitatea arazoen kapitulutik atera eta orain “sexu-osasunaren inguruko baldintzak” izeneko epigrafe batean dago.Ekintza txiki horrek gauza asko aldatzen ditu; baina, jakina, ez du dena aldatzen.

Normalean, artikuluak istorio txiki batekin hasten edo amaitzen ditut, transmititu nahi dudan adibide izan daitekeen historia batekin. Behin, igogailu batean egoera desatsegin bat izan nuen emakumeok espazio publikoan askatasunarekin bizitzeko dugun beldurraren gainean hitz egitean; beste behin, “bollera” deitu zidaten eguneroko LGTBfobia salatzen jarraitzeagatik. Gaur, osasunaz eta trans* pertsonez idazten ari naizenez, beste lagun batzuek bizitako uneak etorri zaizkit burura, paradigmatikoak direnak: M.-rekin endokrino pribatuaren kontsultan egindako itxaronaldiak, bere etxetik 79 km-ra, inork ez ziolako azaltzen hormonek zer nolako ondorioak sor zitzaketen bere osasunean; edo V., testosterona etxean injektatu behar zuenak; biak kexatzen ziren ez zutelako aurkitzen osasun-sistema bat ikuspegi integrala zuena eta beren gorputzak patologizatuko ez zituena. V.-k ginekologoari egindako bisitak, zeinak behiek trenari begiratzen dioten moduan begiratzen baitzion, motxindun eta bizardun pertsona baten aurrean harriturik baitzegoen; N.-ren dilatatzaileak, zeinarekin egunero barrendu behar izan baitzuen bere burua hilabete askotan ondoren barrendua izan ahal izateko –hori baldintza sozial nahitaezkoa da norbait emakumetzat hartzeko–; hori guztia beren Giza Eskubideen urraketa nabarmena da.Europa mailan egindako inkesten arabera, trans* pertsonek LGTB kolektiboko osasun mailarik urriena dute, transfobiaren ondorioz –horretarako ez da inkestarik behar–. 2010ean, hainbat kolektibok ‘Praktika onen gida, trans* pertsonei osasun-sistema nazionalaren esparruan osasun-arreta emateko’ gida (gaztelaniaz, ‘Guía de buenas prácticas para la atención sanitaria a personas trans* en el marco del sistema nacional de salud’) idatzi zuten, non osasun-sistemaren gabeziak jaso ziren, eta non, gainera, hainbat proposamen zehatz ezarri baitzituen osasunarekin lotutako eremu guztietan haiei eman beharreko arreta hobetzeko.Bizitza errealeko testa edozer Estaturi egingo bagenio, ongi etorria eman beharko genieke anarkia askori.

 

Andrea Momoitio

Artikulu hau Pikara Magazinek egin du, Bizkaiko Foru Aldundiak finantzatu duen hezkuntza, osasuna eta komunikabideen sektorearen indarkeria sinbolikoa kudeatzeko proiektuaren baitan.