Osasunetik sexu-eta genero-aniztasuna patologia bihurtzen ditugunean

Sexualitateak eta arauaz kanpoko generoak patologia bihurtzea osasunaren arloko profesionalen artean zilegitzat jotzen den indarkeria da oraindik ere. LGTBI+ pertsona askok diagnostikoa jasotzen dute eta gaixo gisa tratatzen zaie, estigmen arabera eta pertsona gisa txikituta. Ondorioz, giza duintasuna eta aitorpen soziala kentzen zaie.

[Read more…]

Nazioarteko laguntzaren osasunerako ekarpenak gutxitu egin dira osasun arazoek jarraitzen duten bitartean

medicusmundik eta Munduko Medikuek Osasunaren garapenerako lankidetza eta ekintza humanitarioa – 2017ko txostena aurkeztu dute. 2002tik argitaratzen den txosten honek, osasun politiketan eragitea du helburu, Garapenerako Laguntza Ofizialaren (GLO) analisi kritiko bat eginez, osasun deszentralizatuan, nazioartean zein estatuan.

Txosten honek Euskadi, Andaluziaren atzetik, GLOean gehien gastatzen duen bigarren autonomia-erkidegoa (AE) dela adierazten du, eta baita biztanle bakoitzeko gehien bideratzen duen erkidegoa dela. Bestalde, Euskadi laugarren postuan kokatzen da osasunerako GLOari dagokionean, eta ekarpenak gutxiagotu besterik ez dira egin azken urte hauetan.

Garapen Iraunkorrerako Helburuen (ODS gaztelaniaz) garaian kokatuta, non “Guztiontzat eta adin guztietan bizimodu osasungarria bermatzea eta ongizatea sustatzea” hirugarren helburua dela adierazten da, txosten honek aurrerapauso handiak egin direla adierazten du, ama eta seme-alaben artean heriotza kopuruan beherakada drastikoa adibidez. Hala ere, inekitatea erronkarik garrantzitsuena izaten jarraitzen du, eta handitu baino ez da egin. “Munduan 3.700 milioi pertsonek ez dute osasun zerbitzu basikoetara sarbiderik”, gogoratzen du Carlos Mediano, medicusmundi internationaleko presidenteak eta txostenaren egile-kideak. “IHESA duten gaixoetatik %45ak bakarrik jasotzen du tratamendu antirretrobirala, eta emakume afrikarrek europarrek baino 42 aldiz aukera gehiago dituzte erditzean hiltzeko, eta ez da arrazoi genetikoengatik”, adierazten du Medianok.

África recibe el 25% de la ayuda que el Gobierno VAsco destina a cooperación

África recibe el 25% de la ayuda que el Gobierno Vasco destina a cooperación

Txostenak etorkizunerako planteatzen dituen erronka handien artean, mikrobioen aurkako erresistentziarena nabarmentzen da. Gaur egun 700.000 heriotza zenbatzen dira urtero, antibiotikoei erresistentziaren ondorioz, baina 2050ean 10 milioi heriotza izango dira, “minbizia baino gehiago”.

Arazo hau ulertzeko, edo zergatik gaur egun txerto bat jartzea 2001ean baino 48 aldiz garestiagoa den, edo zergatik milioika pertsona txirotzen diren urtero osasun gastuen ondorioz, Carlos Medianok osasuna ulertzeko moduari buruz hausnarketa bat proposatzen du: eskubide bat edo negozio bat bezala. Puntu honi erantzuna emateko, txostenak osasunaren determinatzaile komertzialak ikertu ditu, osasunean eragina duten enpresen jokabidea aztertuz, osasun izaera duten eta osasungintza arlokoak ez izan arren gure ongizatean eragina dutenen artean banatuz.

“Tabakoa, alkohola, gehiegizko pisua eta sedentarismoa kontrolatuko bagenitu, minbizien %30a eta diabetesaren %70a desagertuko liratekeela da konklusioa”, adierazten du medicusmundi internationaleko presidenteak. “Elikagai manufakturatuak egiten dituzten enpresek zeresan handia dute osasunean. Askotan marketin kanpaina oso oldarkorrak egiten dituzte, jende kirolaria osasuntsuak ez diren produktuak hartzen; biztanleriaren jokabideetan eta osasunean eragina dute, jende gaztearen artean bereziki”.

Munduko osasun arazoen inguruan, txostenak hurrengo datuak ere aurkezten dit

Maite Gutierrez Munduko Medikuen boluntarioa eta Carlos Mediano medicusmundi internationaleko presidentea eta ikerketaren egilekidea, Bilboko Medikuen Elkargoan egindako aurkezpenean

u: 793 milioi pertsonek malnutrizio arazoak ditu eta 1.900 milioik gehiegizko pisu arazoak , gaixotasun ez igorgarriek 13 milioi heriotza goiztiar eragiten dituzte urtean, arreta paliatiboak behar dituzten 40 miloi pertsonetatik %14ak bakarrik jasotzen dituzte, 2.000 milioi pertsona bizi dira defizit  hidrikoarekin eta 45 herrialdetan emakumeen %50ak bakarrik hartzen ditu erabakiak beraien sexu eta ugalketa osasunari buruz.

Bien bitartean, Europar Batasuna garapenerako laguntzaren hartzaile handiena bilakatu da azken urte hauetan, paradoxikoki. Izan ere, 2016an Lankidetza eta Garapen Ekonomikorako Erakundea osatzen duten Garapenerako Laguntza Batzordeko 29 herrialdeek, munduko ekonomia aberatsenetako batzuk ordezkatzen dituzten erakundeak, diru gehiago gastatu dute beraien herrialdeetara heltzen ziren errefuxiatuei arreta emateko, munduko krisi ezberdinetako errefuxiatuen %86a hartzen dituzten gainerako krisietan baino.

Bitartean, 2016ko GLOak 142.620 milioi dolar batu zituen mundu osoan, baina bakarrik %14,5 bideratu zen osasunera. Kasu honetan, Espainia ez da salbuespen bat eta 65,3 milioi euroko laguntzetatik, osasunera bideratzen den kopurua %1,6a besterik ez da, 2008an bideratzen zenaren %12a nekez. “Osasuna lehentasun bar da, ohiko esaldi bat da gure eguneroko eztabaidetan, baina honetan inbertitzeko momentuan, kopuruak ez datoz bat”, adierazten du Carlos Medianok.

Garapenerako Laguntza Ofiziala Euskadin

Euskadi biztanleko GLO diru gehien bideratzen duen erkidegoa da, pertsona bakoitzeko 18,51 euro bideratuz, atzetik Nafarroak jarraitzen dio 8,75 eurorekin. GLO kopuru guztiari dagokionean, Euskadi bigarren erkidegoa da, 40.051.710 eurorekin, eta Andaluziaren atzetik.

2012an Eusko Jaurlaritzak GLOera bideratzen duen partidak beherakada gogor bat jasan zuen, urte horretan 54,5 miloi eurotik, 31,1 miloi eurora pasatuz urte baten.

Euskadin osasunera bideratzen den GLOaren kasuan, Euskadi 14. postuan kokatzen da, bakarrik Madril, Kanariak eta Murtziaren aurretik.Eusko Jaurlaritzak berez egiten duen ekarpen txikia urritzen du, 2015ean 2.2265.777 eurotik 2016an 1.836.775 eurora igaroz, 429.002 euro edo %19 gutxiago, GLO orokorra hasi egiten den bitartean. Datu honek zalantzak sortzen ditu Eusko Jaurlaritzarentzat osasunak lehentasuna duen ala ez jakiteko orduan. Eusko Jaurlaritzak GLO osotik %4,59 besterik ez du bideratzen osasunera, nazioartean bereganatutako konpromisoak betetzeko sektore honetara bideratzeko eskatzen egon garen %15etik oso urrun.

Garapenerako Laguntza Ofizialaren eta osasunean GLOaren datuen bilakaera aztertuz, Euskadik 2010eko datuak berreskuratu ditu, 2013ko beherakada handiaren ostean. 2017 eta 2018ko aurrekontuei erreparatzen badiegu, gehikuntza joera mantendu egiten da, baina 2012ko datuetara heldu gabe.

Euskal tokiko erakundeei (TE) dagokienean, Gasteizko Udaletxea da sektorera diru gehien bideratu duena, Bilboko Udalak eta Gipuzkoako Foru Aldundiak jarraituta.

GLOaren banaketa geografikoari dagokionean, nabarmentzekoak dira Sahara Hegoaldeko Afrika eta Erdialdeko Amerika, 456.521 eta 757.064 milioi euro jasotzen dituztela hurrenez hurren. Sektoreei dagokienean, %48a Sexu eta Ugalketa Osasunera bideratzen da, eta %52a Osasun Basikora.

Euskadiko Ekintza Humanitarioa

Ekintza Humanitarioa bere osotasunean aztertzen badugu, AAEEak eta Teak, Euskadi hirugarren postuan kokatzen da, 2.717.771 euroko ekarpenarekin, eta bigarrena da autonomi erkidegoen datuan bakarrik hartzen baditugu kontutan. Hala ere Euskadik Espainiako GLOean duen portzentajeak behera egin du, %8,38etik 2015ean, %5,7ra 2016an.

Eusko Jaurlaritza euskal lankidetzaren finantzatzaile nagusia izaten jarraitzen du, Ekintza Humanitariorako 2.230.219 miloi euro bideratuz. Tokiko erakundeei dagokienean, Arabako Foru Aldundia da sektorean gehien gastatzen duen TE, Bilboko eta Gasteizko udalek jarraituta.

Ondorioak eta gomendioak

Osasuna pertsonen eta herrien garapenerako giltzarria, desberdintasun sozialak handitu edo txikitzeko gaitasunarekin, horregatik diru emaileen arreta izan beharko luke. Horregatik Garapenerako Laguntza Ofizialeko partidak handitu behar dira, batez ere, osasuneko GLOak, modu jarraitu eta uniformean, GLOerako % 0,7 lortu arte eta osasunerako GLOean % 15 mantentzeko.

Euskadik barnealdeko zein osasunerako lankidetza proiektuetako osasun estaldura unibertsalen aldeko apustua egin beharko luke, osasun sistema publikoak indartzen jarraituz, lehen arretako ekintzak lehenetsiz, eta osasuna ongizate publiko bat bezala ulertuz, osasunaren determinatzaile sozial eta komertzialak kontutan hartuz.

Ikusita behar humanitarioak handitu direla eta dohaintza-emaileek beharren eta finantzazioaren arteko aldea murrizteko konpromisoa hartu dutela, euskal lankidetzak, gaur egun GLOaren % 5,7 ekintza humanitariorako erabiltzen duenak, konpromisoa hartu behar du hura era jasangarrian handitzeko; gutxienez, GLOaren % 10 ekintza humanitariorako erabiltzeko Espainiako lankidetzaren konpromisoa berdindu arte.

Resumen La Salud en la cooperación al desarrollo y la acción Humanitaria 2017

La Salud en la Cooperación al Desarrollo. Informe 2017

 

 

Crowdfundingaren helburua beteta: materialak GUatemalako El Reposo herriko osasun zentrora heldu dira

2017an, Guatemalako El Reposo herriko osasun zentroko egoera hobetzeko Crowdfunding kanpaina egin genuen. medicusmundi bizkairen boluntarioen parte hartzeari, Ur Basque People erakundearen laguntzari, Kukumiku plataformari eta parte hartu zenuten pertsona guztiei esker, helburua lortu genuen eta herri honetako biztanleek beraien osasunerako sarbidea bermatzen duen zerbitzu medikua dute.

Asier Alberdi, erizaina eta medicusmundi bizkaiako boluntarioak prozesua niolako izan zen azaltzen digu:

El Reposo herriko osasun zentroan gutxieneko baldintza duinak sortzeko helburuaekin eta hemen Euskal Herrian, hegoaldeko herrialdeen arazoak ikustarazteko “Osasuna, Guatemalan ere eskubide bat” proiektua sortu zen. Honetarako, besteak beste osasunerako eskubidea bezalako ardura zuen medicusmundi bizkaiako boluntario gazte talde bat batu zen.

Eremu honetan ikerketa txiki bat egin ostean, gure esku artera heldu zen El Reposo herriko osasun zentroaren kasua heldu zen. Quetzaltenango departamentuaren hegoaldean kokatutako herri honek 3.709 biztanle ditu, eta denentzako zegoen osasun zentroak urritasun argiak zituen komunitatearen osasun behar izanak hornitzeko. Azkenik Crowdfunding edo finantzaketa kolektibo bat egitea erabaki zen. Helburua 3.500 euro lortzea zen, txertoentzako hozkailu batentzako, medikuntza josturarako materia lortzeko, haurdun dauden emakumeen jarraipena egiteko doppler fetal bat, diabetesaren kontrola izateko glukometro eta sabai faltsu batentzako igeltxo xaflen bitartez osasun zentroa egokitzeko.

40 egunetan zehar hainbat pertsonek beraien hondar apurrak jarri zituzten donazio anonimoen bitartez, eta gutxika-gutxika behar genuen kopurua batzea lortu genuen.

Honekin batera “Guatemalarekin elkartasun ahotsak” jardunaldiak egin genituen. Hauetan mahai inguru bat egin zen osasunerako eskubideari buruz eta zenbait kontzertu eta ikuskizun ere egon ziren, non dirua batzeaz gain proiektua ere ezagutzera eman genuen. Ur Basque People erakundeari esker bigarren ekintza bat ere egin genuen “Lau Ordu Solidario” izenpean. Hainbat pertsonek babestu zuten ekintza Fadura piszinan egindako besakada solidarioen bitartez.

Azkenean heldu zen eguna eta gure helburua beteta zegoen. Gure ekarpen txikiari esker eta beste hainbeste pertsonen esku zabaltasunari esker, El Reposo herriak bertako biztanleak modu egokian zaintzeko baliabide gehiago zituen, osasunerako eskubidea gauzatuz.

Asier Alberdi, medicusmundi bizkaiako boluntarioa

 

Eskerrak emateko El Reposon grabatu duten bideoa:

 

Crowdfunding kanpainari esker batutako funtsei esker, El Reposoko osasun zentroakhonako materialarekin hornitu izan ahal da:

  • Ikuskapen teknikorako esku-ohe berri bat
  • hozkailu bat
  • Sabaia berristeko materialak
  • txertoentzako termo bat
  • Esfigmomanometro bat
  • Diagnostikorako tresneria otorrino eta oftalmoscopio batekin
  • Balantza pediatrikoa eta digitala
  • Ekografiak egiteko dopplerra
  • Disekzio tresneria
  • Nebulizadore familiarra
  • Termometro digitala
  • Glukometro bat tira reaktiboekin
  • Giltzurrun kirurjiko bat
  • Loturentzako artaziak
  • Gorputz arrotzentzako pintzak
  • Oximetroa
  • Estetoskopioa
  • Pintza hemostatikoa eta disekziorako pintzak
  • Plazentarentzako garbiontzi bat
  • Hiru gortina joko
  • Plastikozko 24 aulki
  • Kristalezko ateak dituen metalezko liburutegi bat

 

 

ESTATUA OSASUNAREN BERMATZAILE: ERRONKAK ETA MEHATXUAK

ESTATUA OSASUNAREN BERMATZAILE: Erronkak eta mehatxuak. Jardunaldien laburpena

Otsailaren 12an eta 13an Osasun-Sistemei buruzko Nazioarteko Jardunaldiak egin ziren Bilbon, medicusmundi Bizkaiak eta Euskal Herriko Unibertsitateak antolatuta. Ekitaldiaren helburua izan zen Latinoamerikan, Afrikan zein Euskadin jardunean dauden osasun-zerbitzuak aztertzea eta hedatzera ematea, eta arreta berezia eman zitzaien desberdintasunekin lotutako erronkei. Hala, bi egunez, hitzaldiez eta eztabaidez osatutako programaren bidez, Ipar eta Hego hemisferioetako osasun-sistemek dituzten mehatxuei begirada bateratua eman nahi zitzaien, besteak beste, merkaturatzeari eta pribatizazioari; izan ere, osasunerako giza eskubidea arriskuan jartzen dute.

 

Santiago Esnaola en su ponencia, durante la mesa redonda en torno a a la las amenazas a la salud y la equidad en los distintos escenarios

Santiago Esnaola bere hitzaldian

Inaugurazioan, halaber, Itziar Irazabalek, medicusmundi Bizkaia erakundearen presidenteak, parte hartu zuen. Ekitaldia testuinguruan jartzeko, medicusmundi Gipuzkoa eta Arabarekin batera egindako lana aipatu zuen, bai eta OPIKekin – UPV/EHUren Osasunaren Gizarte-Baldintzatzaile eta Aldaketa Demografikoari Buruzko Ikerketa-Taldearekin– egindakoa ere. Euskal osasun-sistemaren erronkak eta mehatxuak aztertzeko ikerkuntza-proiektu baten parte izan dira jardunaldiak. “Gure ikuspegi europarretik, zenbaitetan gogoa dugu lan egiten dugun herrialdeetara joateko gauzak nola egin behar diren esateko; hortaz, interesgarria iruditu zitzaigun lehenik gureari begiratzea, gure egoera ezagutzeko”, azaldu zuen Itziar Irazabalek Bizkaia Aretoan.

Eduardo Espinoza, Margarita Posada, Lucrecia Hernández Mack, Rosa Urbanos, Anuj Kapilashrami eta Remco Van de Pas

Lehenengo fasean, medicusmundi Bizkaia eta OPIKek azterketa bat egin zuten, ikusteko gizarte-mugatzaileek nola eragiten dioten biztanleen osasunari. Horretarako, Guatemalako, Honduraseko, El Salvadorreko eta EAEko kasuei heldu zieten. “Bigarren fasean, gure egoerari begiratu eta gero, ondorioztatu duguna partekatu nahi dugu aritzen garen herrialdeekin”, adierazi zuen Irazabalek. Horrela jarraitu zuen: “Gure zeregina ere bada alderdi politikoari eragitea, elkarren ondoan lan eginez, baina uneoro aintzat hartuta Estatua dela herritarren osasunaren gaineko arduraduna, betiere sozietate zibilaren parte-hartzearekin”.
OPIKekin egindako Estatua osasunaren bermatzaile Guatemalako, Honduraseko, El Salvadorreko eta Euskal Autonomia Erkidegoko osasun-sistemen erronkak eta mehatxuak izenburudun azterketaren emaitzak La sanidad en shock: negociando con la salud (Osasuna shockean: osasunarekin negoziatuz) izeneko Zirriborrok produzitutako dokumentalean ikusteko aukera egon zen, jardunaldietako lehen egunean proiektatu zenean.

Hemen hizlarien hitz batzuk:

“Muchas veces el abordaje de los temas de salud se ha enfocado en temas muy específicos, algunas enfermedades, algunos grupos sociales… pero las jornadas tratan sobre sistemas sanitarios. La verdad es que cada vez se ve más, que aún para tratar ciertas enfermedades, o necesidades específicas de algunos grupos sociales necesitas tener un sistema de salud completo integral que este fundamentado, basado en el derecho a al salud”, Lucrecia Hernández. Ex ministra de salud de Guatemala.

 

“Lo que se está viendo, lo que se ha visto es que en todos los países, en mayor o menor medida, desde países con pocas garantías, o garantías como las nuestras, en la medida en que el Estado abandona la protección o delega la protección de la salud de sus poblaciones, las condiciones de salud empeoran. Cuanto más abandono, más empeoramiento de las condiciones de la salud y por supuesto más abandono del derecho a la salud que tienen las personas”, Elena Rodríguez. Miembro del OPIK.

“No solamente que tengamos un centro de salud  o  dependamos de un personal de salud adecuado, sino hay muchos factores que dependen de cómo empresas determinan ciertas políticas sanitarias o ciertos comportamientos de la población que no son saludables. Hablamos de lo que se llaman determinantes comerciales de la salud, y también los determinantes sociales de la salud”, Carlos Mediano Presidente de medicusmundi internacional.

“Ondo dago egiten ditugun proiektuak hegoaldeko herrialdeetan, eta egiten jarraituko dugu, baina baita ere, proiektu horiek joan behar dira lotura eskubidearen kontzeptu berri honi. Ez dela hain berria, orain dela 50 urte esaten genuen eskubide bat zela. Baina bai beste modu bat lan egiteko eta gainera lan egiteko gobernuko ministerio ezberdinekin, hor daude ikerketak, egindako lana… beraiekin proiektua planteatzeko eta hegoaldeko  elkarteekin edo gizarte antolatuarekin hitz egiteko baita ere baditugu beste abiapuntu batzuk. Bai uste dut egongo dela honen aurretik eta honen atzetik medicusmundi bat”, ITZIAR IRAZABAL. Presidenta de medicusmundi bizkaia.

“Es importante a la hora de hablar de estos temas no hablar solo nosotros de nosotros y de lo que vemos allá. El hecho de que vengan personas de Centroamerica o de África a contarnos lo que está pasando en sus países, cómo está pasando y cómo lo están haciendo, pues no ayuda a ver lo que de verdad está pasando, no es una voz interpuesta, sino que es la voz de la gente que lo está sufriendo o gozando, dependiendo de las cosas buenas o las cosas malas”,  EDUARDO GARCÍA LANGARICA. Presidente de Federación de Asociaciones de Medicus Mundi España.

“En primer lugar, es importante tener una mirada global de lo que está sucediendo en salud, porque nunca es casual, por ejemplo que hoy, la privatización tome nuevas modalidades. Una de ellas por ejemplo, la que promueven los organismos internacionales como la OMS, es el acceso público-privado. Entonces es cuando digamos que la salud es un tema vinculado al derecho. Los derechos lo debe de administrar el estado, y no regularlos es mercado. Entonces cuando se incorpora un elemento privado en la gestión de un derecho, poco a poco comienza a convertirse en mercancía y sutilmente terminamos admitiéndolo”, MARGARITA POSADA. coordinadora del Foro Nacional de Salud de El Salvador.

“El trabajo en general, las jornadas las enmarcamos dentro de una estrategia de visibilizar como la salud es un derecho universal que debería estar al acceso de todas las personas, y reivindicar el papel de los Estados como garantes de esos derechos. Y del mismo modo reivindicar la salud pública como un sistema eficiente y eficaz en contra de las teorías hegemónicas neoliberales que cada vez cuestionan más la sanidad pública, y en general los sistemas públicos, intentando hacernos ver, como la gestión privada es mejor más eficaz, más eficiente, frente a los público, cuando se ha demostrado con evidencias que no es así”, RICARDO FERNÁNDEZ. Técnico de cooperación en medicusmundi bizkaia.