Generoan Oinarritutako Biolentzia Sexualaren aurkako borroka KEDan eta Euskadin

Basaurikoa bezalako udaletxeei, eta beste erakunde kolaboratzaileei esker, medicusmundi biziakaiak Generoan Oinarritutako Biolentzia Sexualaren (GOBS) eta emakume zein nesken aurkako diskriminazioaren aurka komunitateak eta aginte politiko-administratiboak mugiarazteko lanean jarraitzen du, bai Hegoaldean eta baita Iparraldean ere.

Erdialdeko Kongo da biolentzia sexual indizerik altuena duen zonaldea Kongoko Errepublika Demokratikoan; azken 20 urteetako borroka armatu etengabearen ondorioz 6 milioi pertsona baino gehiago izan dira erailak, eta giza eskubideak behin eta berriro izan dira urratuak. Testuinguru honetan, bortxaketa momentu oro erabili da biztanleria zibila ikaratzeko. Baina emakumeen aurkako biolentzia eta diskriminazioa herrialdearen errealitate sozial da, borroka armatuz haratago doana. 

medicusmundi bizkaiak 2004tik dihardu herrialde afrikarrean lanean, tankera ezberdinetako proiektuak garatzen: alfabetizazio funtzionala, pobreziaren aurka borroka diru-sartzea eragiten dituzten ekintzak bultzatuz eta malnutrizioarekin bukatzeko ospitale zein komunitateetan ura, saneamendu eta higiene egoerak hobetzeko ekintzak burutzen.
2011an Sexu eta Ugalketa Eskubideen inguruan hasi zen lanean, Kongo Zentraleko gune landatarretako emakumeekin batera, batez ere Kasangulu eta Madimba eskualdeetan; Masa eta Sona Bata osasun zonaldeetan.

medicusmundi bizkaiaren esku-hartzea esparru honetan, dagoeneko herrialdean existitzen den legedian oinarritzen da, genero auzietan zer esana duten aktoreak integratuz, eta lan-sareak eta komunitateen sentsibilizazioan oinarrituz. Horretarako, burututako proiektu ezberdinen helburu komuna GOBSren aurka komunitateak eta aginte politiko-administratiboak mobilizatzea izan da.

Garatutako proiektuek Osasun Sistema Publikoa indartzea dute helburu, horrela sexu biktimei arreta egokia emango zaiela bermatzeko, eta zonaldeko emakumeei Sexu eta Ugalketa Osasunean barneratzeko. Proiektuetan, biktimek familia eta komunitateen aldetik sufritzen duten estigmatizazioaren aurka ere lan egiten da, halaber beraien birgizarteratze sozio-ekonomikoa bezala.

Kontrol lurraldea
Emakumearen gorputza kontrol lurralde bat da; biolentzia guztiz naturalizaturik dago: adostutako ezkontzak, lagunarteko hitzarmena bortxaketa kasuetan, osasun arreta ukatzea…”, komentatzen zuen Marian Sanz, medicusmundi bizkaiako KEDan lankidetza arduraduna, azaroaren 22an Basauriko Marienea emakumeen etxean egin zen jardunaldi informatiboan.

Basaurikoa bezalako udaletxeei esker, medicusmundi bizkaiak Masa eta Sona Batako komunitateak eta aginte politiko-administratiboak mobilizatzea helburu duten prozesuei jarraipena eman ahal die.

Ekintza hau Jeunes Paysans en Action, biolentzia sexualetik bizirik atera diren emakumeek osatutako tokiko erakunde bazkidearekin batera burutzen da. Erakunde honek gainera salatuak ez diren edo salatuak diren baina erantzuna ez duten GOBS kasuak ere identifikatzen laguntzen du.

Emakumeek herrialdean sufritzen duten egora gogorra den arren, Sanzek egoera hau hobetzeko aurrerapausoak ematen ari direla kontatu zuen: “gutxika gutxika, estrategia ezberdinen bitartez, esparru legalak babesa ematen die biktimei, baina testuinguru kultural eta sozialak oztopo handia suposatzen du oraindik”.

Hemen ere
Herrialde afrikarrean emakumeen aurkako biolentzia nolakoa den kontatzeaz gain, topaketa honetan zehar, Ana Abasolo, Euskal Medikuntza Lege Institutuko auzitegietako medikuak ere parte hartu zuen, erakunde publikoek emakumeen kasuak identifikatueta tratatzeko jarraitzen dituzten prozedurak azalduz.

“Biolentzia fisikoa antzemateko errazena da, ikusi daitekeelako, baina arazoa forma ilunagoetan dago, askotan ez direlako lehen bistan ikusten, biolentzia ekonomikoa adibidez”, azaldu zuen Abasolok egiten dituzten ekintzei erreferentzia eginez.
Bere lanean osasun zerbitzuekin koordinatzea berebizikoa dela aitortu zuen, kasu bakoitzaren nondik norakoak aztertzeko, alkoholismo, droga edo antzeko arazoak existitzen diren jakiteko adibidez.“Nire arrisku balorazioetan datu klinikoekin egiten dugu lan, biktima eta erasotzaileen historia klinikoetara sartuz”.

Bestalde, Abasolok biolentzia honek haurrengan duen eragina ere azpimarratu zuen, biolentzia hau zuzenean beti jasan ez arren, seme-alabengan eragin zuzena duela frogatuta dagoela adieraziz. Tratu txar emaile gehienek beraien inguruan biolentzia bizi izan dutela ziurtarazi zuen.

Azaroaren 22an egin zen hitzaldiarekin batera, Marienea Basauriko emakumeen etxean emakumeen aurkako indarkeria ardatz zuten Txelu Angoitiaren argazki erakusketa bat eta bi tailer antolatu zituen medicusmundi bizkaiak.

Tailerrei dagokienez, azaroaren 27an Mujeres en la Diversidad elkarteak Basauriko emakume etorkinenganako indarkeriari buruzko tailer bat eman zuen, eta 28an Skolastikako Josune Muñozek emakumeenganako indarkeria Europako eta Latinoamerikako komikietan ikustarazi zuen.

medicusmundi bizkaiak afrikan osasun eskubidearen aldeko konpromisoa berresten du

Gaur, maitzak 26 Afrikako eguna da, eta horregatik medicusmundi bizkaian Sexu eta Ugalketa Eskubidearekin, genero biolentziako biktimei laguntzarekin eta osasunera sarbidearen inguruan, Kongoko Errepublika Demokratikoan garatzen ditugun zenbait proiekturen emaitzak aurkeztu nahi ditugu 

Sensibilización sobre la lucha contra las VSBG

Genero biolentziaren aurkako sentsibilizazio saio bat

Alde batetik, generoan oinarritutako sexu biolentziaren biktimei arreta emateko plan bat eta sendagaien kudeaketa egokirako plan bat burutu dugu, Kinshsasako Ngaba osasun esparruan. Bestalde, Sexu eta Ugalketa Eskubideak bultzatu eta babesteko proiektu bat garatu dugu, Kasangulu lurraldean, Erdialdeko Kongo probintzian.

Osasun zentroetara joaten diren sexu biolentziaren biktimek kasu askotan ez dute arreta mediku egokia jasotzen, eta kasurik okerrenetan ez dute inolako arreta jasotzen. Gainera, hiesa edo sexu harremanen bidez igortzen diren beste gaixotasun batzuk saihesteko hartu behar dituzten sendagaiek ez dute behar adina berme, prozesuetan eta hornikuntzan dauden kudeaketa eskasaren ondorioz.

Proiektu honen bitartez, Ngabako osasun zentroaren administrazio bulegoko instalazioak hobetu ditugu. Gainera, bertako langileen sendagaiak kudeatzeko gaitasunak indartu ditugu, eta sexu biolentziaren biktimei arreta egokia emateko, beraien intimitatea  eta duintasuna babesteko tresneria eta akonpainamendua ere eman diegu.

Honekin batera, komunitateetan genero biolentziaren aurka borrokatzeko, boluntarioek 565 saio egin dituzte; sexu biolentzia, sexu harremanez igorritako gaixotasunak edo kondoiaren erabilera bezalako gaiak jorratuz.

Sensibilización sobre la lucha contra las VSBG

Genero biolentziaren biktimak beraien diru-iturriak sortzeko trebakuntzak ere egin ditugu

Erdialdeko Kongoko probintzian, Kasangulu lurraldean, sozietate zibila mobilizatzeko proiektuak burutu ditugu, Masa komunitate eta agintarien artean, genero biolentziaren aurkako estrategia bat martxan jartzeko. Prozesu hau irrati saioak edo gizartea mobilizatzeko sesioen bitartez gauzatu da. Ekimen honen bitartez, genero biolentziaren 18 biktima trebatu ahal izan ditugu, diru-iturriak diren jarduerak hasi eta kudeatu ditzaten.

medicusmundi bizkaian pertsona guztien osasun eskubidea bermatzeko egiten dugu lan, batez ere biztanleriaren esparru ahulenetan. Horregatik, 50 urte igaro eta gero, Afrikarekin daukagun konpromisoa mantentzen dugu, giza eskubideak eta osasunaren indartzea dakarten proiektuak jorratzen jarraitzen dugu

Zer0,7 erakundeak medicusmundi bizkaiak KEDan egiten duen lana finantzatzen jarraitzen du

Beste urte batez Zer0,7 elkarteak medicusmundi bizkaiak Kongoko Errepublika Demokratikoan burutzen duen lana finantzatzen jarraituko du. Oraingo honetan, Osakidetza eta Eusko Jaurlaritzako langileek osatutako erakundeak 49.966 euro zuzendu dizkigute, KEDko Biyela osasun eremuan haurren malnutrizioaren alorrean egiten dugun lanarekin jarraitu ahal izateko. Laguntza honi esker, malnutriziotik eratorritako osasun arazoak dituzten 5 urtetik beherako 250 haurrei arreta eta prebentzio zuzena eman ahal izango diegu.

Bestalde, proiektu honen helburuen artean bertako osasun zentroetan lanean dauden pertsonen gaitasunak indartzea eta 4.990 familiengan higieneak eta saneamenduak haurrek pairatzen duten malnutrizioan duen eraginaz ohartaraztea ere da.

medicusmundi bizkaiak hango den BDOM elkartearekin (Kinshasako artxidiozesiko zerbitzu medikua) batera egiten du lan 2004 urtetik. Hemen aurkezten dizuegun egitasmoa 2018an zehar egingo da, bertako 5.267 pertsonei arreta medikua erraztuz; eta haurrentzako oso larriak izan daitezkeen paludismoa, anemia, sukar tifoidea edo beheranzkoa bezalako gaixotasunak saihesteko erraztasunak emanez.

Egitasmoa maila ezberdinetan burutuko da: komunitate mailan, sentsibilizazioa helburu duten ekintzekin, prebentzioan, sintomen antzematean eta malnutrizio arazoen jarraipenean; eta osasun zentro eta ospitaleetan, arreta egokia ziurtatuz, batez ere konplexuak diren kasuetan.

KEDan malnutrizioa sahiestu eta osatzeko aurkeztu dugun proiektua aurkezten dizuegu

medicusmundi bizkaiak Kongoko EDko Biyela eskualdeko haurrek bizi dituzten malnutrizio arazoak saihestu eta osatzeko proiektua aurkeztu du. 

 

Beste urte batez, medicusmundi bizkaia Eusko Jaurlaritza eta Osakidetzako langileek bultzatzen duten Zer0,7 erakundearen laguntza deialdira aurkeztu da. Orain erakundeko arduradunek gure proiektua bozkatu behar dute proiektua aurrera atera dadin.

Aurten aurkeztutako proiektuaren helburua, Kongoko Errepublika Demokratikoko Biyela eskualdeko malnutrizio zorrotzaren ondorioz eratorritako arazoak aurreikustea eta gaixorik dauden haurren zaintza da. Parte hartze honetan Malnutrizio Zorrotzeko Osasun Arreta (PCIMA) estrategia baliatuko dugu.

Burutuko diren ekintzek malnutrizio kasuen sentsibilizazio, ardura, antzemate eta jarraipena izango dute ardatz gisa. Honen bitartez elikatze unitateetan ospitaleratuta dauden 250 haurrei arreta zuzena eman ahal izango zaie.

Proiektua bertako BDOM erakundearekin batera burutuko da. Organizazio honek eskualdeko biztanleen maila sozio-sanitarioak hobetzeko helburua du, komunitate, osasun zentro eta ospitale mailan lan eginez.

Gaur egun dagoen higiene eta malnutrizio egoerak haurren osasunerako arrisku garrantzitsua suposatzen du KRDan

Osasun zentroetan egingo diren higiene eta saneamendu hobekuntzez gain, bertako emakumeen sentsibilizazio lanak ere burutuko dira, garbitasun ezak eragin ditzakeen arazoez ohartarazteko.

medicusmundi bizkaiak 2000. urtetik darama Zer0,7 erakundearekin batera garapen proiektuak eta proiektuak garatzen. 2016 urtean 800 haur eta haurdun zeuden 60 emakumeri laguntza eman genien, Biyela eskualdean. 2015ean jatorri hidrikoa duten gaixotasunak saihesteko lanak egin genituen, Nselo eskualdean, eta 2013an sexu biolentzia jasan zuten emakumeei laguntza eman genien.

2016eko medicusmundi bizkaiako memoria, argitaratua.

2016 urtean medicusmundi bizkaian egin dugun lanaren laburpena biltzen duen memoria aurkezten deizuegu gaur.

2016. urtea oso berezia izan da gure elkartearentzat, 50. urteurrena ospatu dugulako. Mende erdia bete dugu osasunaren aldeko eskubidea aldarrikatzen, Hegoaldean zein Iparraldean.

Orri hauetan gure lehentasunak zeintzuk diren gure lerro estrategiakoak, zein herrialdetan egiten dugun lan, eta zer nolako emaitzak ditugun zure diru eta esfortzuari esker aurkezten dizugu.

2016-ko memoria irakurri

2015eko medicusmundi bizkaiako memoria, argitaratua.

medicusmundi bizkaiatik atseginez jakinarazten dizuegu 2015eko aktibitate memoria guztion esku dagoela deskargatzeko, non Bizkaiko GGKEk azken urtean aurrera eraman dituen zereginak aztertzen baitira, bai hegoaldean, baita iparraldean ere.

Publikazio honen barruan, medicusmundi bizkaiak Hondurasen, Guatemalan, Kongoko Errepublika Demokratikoan eta Ruandan aurrera eraman dituen xehetasun guztiak aurkitzeko aukera izango duzue, iparraldean Garapenerako Hezkuntzarekin edota Komunikazioarekin erlazionatuta dauden ekimenez gain.

Informazio gehiagorako, hurrengo estekan memoria deskargatzeko aukera izango duzue.

 

memoria-medicus-2015

Medicusmundi eta Nseloko osasun guneko laguntza proiektua

noticia-rdc-1-225x300Prevención de las enfermedades de origen hídrico a través del apoyo a la mejora de la situación de acceso al agua, la higiene y el saneamiento en la zona de salud de Nselo izeneko proiektua, Kongoko errepublika Demokratikoan Osakidetzako %0,7 Solidaritate Funtsaren finantziazioarekin aurrera eramaten ari dena, bi komunitateetako ura, higiene eta saneamendu egoera babesten du, jatorri hidrikoko gaixotasunak saihesteko helburuarekin. Nseloko osasun guneko biztanleriak aurrera eramandako ekimena da hau, “Ami Wash Campeón” ikuspuntu batetik eta genero perspektibaren integrazioa kontuan hartuz. Horrez gain, proiektu hau medicusmundi bizkaiaren babesa du eta Cepromor GKE lokalak aurrera eramaten du, Nseloko BCZSren (Osasun Guneko Bulego Zentrala) kolaborazioarekin.

Proiektuak komunitateko hiru oinarriak lantzen ditu. Eskola, osasun gunea eta herria. 2016ko urtarrilean hasi da eta abenduan amaituko da. Horrez gain, mmbko taldeak bisita bat egiteko aukera izan du lurraldera egindako bidaian.

Denboraldi honetan BCZS eta Kilaluko Osasun Zentroko pertsonal mailan formazioak egin dira, gaixotasunak saihestea, osasuna bultzatzea eta informazio sanitarioaren kudeaketa helburu dutenak. Gainera, lotura komutarioen bidez (RECO) irakasleen eta komunitatearen formakuntza hasi egin da, gaixotasun hidrikoen kontrako borroka alderdiak integratuz, eta higienearen eta saneamenduaren aldeko ekintzak abian jarriz, esaterako, eskuen garbiketa, edateko urako kontsumoa, komunen erabilera, eta abar.

Pertsona hauek “Amish Wash” ikuspuntua ezagutu behar dute eta berarekin inplikatu behar dira bere iraunkortasuna bermatzeko, baina, horrez gain, beharrezkoa da baita ere erreferentzia tekniko bat proiektuaren arrakasta komunitatearen inplikazioaren bitartez lortu ahal izateko.

Amaitzeko, ur batzordeak eta higiene klubak komunitatean eta eskolan martxan jarri dira ur eta saneamendu eta obren mantentze eta kudeaketa mailan, proiektuaren bigarren denboraldi honetan eraikiko direnak.

LAN ESKAINTZA – Garapenerako Lankidetzan Teknikaria

La persona seleccionada se integrará en la oficina de medicusmundi bizkaia apoyando en la coordinación y gestión de los proyectos en los países en los que trabaja MMB en Centroamérica y África. La fecha límite de presentación es hasta el próximo 20 de noviembre.

[Read more…]

[Entrevista] Marie Josée Kandomba “Levain des Masses se ha convertido en referente de la defensa de los intereses de las mujeres”

Desde 2012 y con el apoyo de entidades públicas y privadas vascas, Levain des Masses y medicusmundi bizkaia colaboran para la puesta en marcha de proyectos de atención integral de mujeres y jóvenes supervivientes de violencia sexual. El programa ha facilitado atención médica y psicológica, asesoramiento y acompañamiento jurídico así como formación integral para favorecer la reinserción socio-profesional de las mujeres y las jóvenes. Actualmente están en ejecución dos proyectos de atención a víctimas de violencia de género y jóvenes en riesgo de exclusión social financiados por el Fondo de Solidaridad 0,7% de la UPV/EHU y el Fondo 0,7% de los trabajadores y trabajadoras del Gobierno Vasco y Osakidetza.

Para conocer mejor el trabajo que realizamos hemos entrevistado a Marie Josée Kandomba secretaria ejecutiva de Levain des Masses.

1. ¿Cómo comenzó su andadura  en Levain des Masses?
El 14 de febrero de 1994 en Boma, provincia de Bajo Congo, 11 mujeres ilusionadas ante la celebración de la Conferencia Internacional de Beijing se reúnen para analizar la situación de la mujer. Esta reflexión supone un punto de partida y sienten la necesidad de organizarse para buscar soluciones de cara a la promoción de la dignidad de las mujeres. Así nació PRIFED, Programa de Integración de la Mujer en el Desarrollo. Al finalizar la Asamblea General Extraordinaria del 20 de junio de 2000, algunas integrantes originarias del territorio Madimba consideraron oportuno cambiar el nombre por el de Levain des Masses (Levadura de las Masas) dado que se consideró que la política de integración de las mujeres en el desarrollo estaba ya desfasada.

 [Sexu-indarkeria jasan eta gero bizirik atera diren emakume gazteei zein nagusiei arreta osoko proiektuak martxan jartzeko elkarlanean dabiltza Levain de Masses eta medicusmundi bizkaia]

 2. ¿Cuál es el enfoque de trabajo de Levain des Masses?
Levain des Masses trabaja con un enfoque participativo teniendo en cuenta las demandas de las mujeres y de las jóvenes, las acompaña considerando sus necesidades y el contexto de cara a un refuerzo de capacidades que les posibilite responsabilizarse de ellas mismas y ser autónomas de cara a un desarrollo sostenible.
Levain des Masses facilita también el contacto entre personas beneficiarias y contrapartes potenciales que quieran trabajar con enfoque de género de cara a conseguir una sociedad más equitativa. A través de las actividades de incidencia política es posible además, implicar a autoridades administrativas de diferentes niveles para buscar soluciones a los problemas de las beneficiarias.

3. ¿Cuál es el tipo de apoyo que facilita Levain des Masses?
A lo largo de estos años, las mujeres supervivientes de violencia sexual han recibido un apoyo integral comenzando por la atención médica y el asesoramiento jurídico, pasando por el acompañamiento psico-social hasta la reinserción socio profesional y económico.
El apoyo institucional se traduce en la puesta en marcha y dinamización de asociaciones, micro-empresa agrícola y pequeñas cooperativas de productoras generadoras de ingresos. Para ello se les brinda apoyo a través del refuerzo del liderazgo, la alfabetización funcional y el apoyo técnico con formación socio-profesional basada en el aprendizaje de oficios, así como la formación para la producción en ganadería menor y aves de corral, apicultura, corte y confección, y transformación de productos agro-alimentarios (chikwangue, chip de banana, tomate, jugo a base de frutas locales).

4. ¿Cuáles son las causas principales de la violencia de género?
La pobreza, la supervivencia de los hogares está en las manos de las mujeres que deben recorrer largas distancias para buscar tierras de cultivo, agua y leña; esto las expone al acoso de los dueños de las tierras. Las mujeres consiguen tierras de cultivo ofreciendo sus cuerpos en contra de su voluntad. Además, las niñas y las jóvenes son víctimas de la exclusión social debido a costumbres retrogradas que favorecen las escolarización de los niños.  La sobrecarga de las responsabilidades en el hogar que recae en las niñas es una causa del abandono escolar cuya tasa no cesa de aumentar. Algunas niñas venden los productos comerciales de sus padres y el trabajar hasta tarde, las expone a la violencia sexual. Por último, la ignorancia entorno a la salud reproductiva no permite educar a las niñas para actuar con responsabilidad y se encuentran expuestas a matrimonios y embarazos precoces o prostitución de menores.

5. ¿Cuáles son los principales obstáculos con los que se encuentran?
Aún se sigue recurriendo a los acuerdos amistosos en caso de violencia sexual y además, el procedimiento judicial es largo y farragoso, lo que favorece la impunidad. El hecho de que muchos agresores salgan indemnes favorece el aumento de la tasa de violencia sexual. A esto hay que añadir la corrupción y el tráfico de influencias.
El que las mujeres y las jóvenes no denuncien los casos de violencia sexual por desconocimiento de sus derechos, miedo a las represalias o al estigma es una de las causas de la persistencia de la violencia de género. Además, las familias también frenan en ocasiones las denuncias por miedo a romper la cohesión familiar, o bien porque no cuentan con recursos económicos para hacer frente al coste del procedimiento judicial.
También existe una escasa implicación de las autoridades político-administrativas.

[Kongoko Errepublika Demokratikoan sexu-indarkeriaren kasuan bi alderdien arteko adostasuna bilatzen da. Epai-prozedurak luzeak eta korapilatsuak dira eta horrek zigorgabetasunaren alde eragiten du]

6. ¿Qué resultados positivos y lecciones aprendidas destacaría?
•    Un centenar de mujeres y jóvenes se han reinsertado socio-económicamente en los dos últimos años.
•    Se han puesto en marcha cuadros de concertación en las entidades administrativas para dar seguimiento a los casos de violencia sexual.
•    Mayor coordinación entre las estructuras de salud, el Estado y Levain des Masses.
•    Levain des Masses se ha convertido en una estructura de referencia en cuanto a la defensa de los intereses de las mujeres y además, cuenta con la confianza de las autoridades y de la comunidad.
•    Existe un liderazgo femenino emergente aunque esté debilitado por el poder económico.
•    Las actividades de sensibilización sobre los derechos de las mujeres y de las jóvenes y sobre la legislación en vigor es una estrategia válida que ha permitido que algunas supervivientes rompan su silencio.
•    Contar con 16 días de activismo y con la jornada internacional de la mujer supone una oportunidad de cara a la sensibilización y toma de conciencia de la población en materia de violencia sexual.

7. ¿Cómo se lleva a cabo la reinserción educativa y socio-profesional?
Levain des Masses dispone de un centro socio-profesional equipado, con capacidad para 75 chicos y chicas, que permite a las supervivientes de violencia sexual y a la juventud socialmente excluida aprender un oficio a través de la alfabetización concientizante y funcional. Las supervivientes reciben formación durante tres años. Tras este periodo, quienes han superado las pruebas reciben una acreditación y un pequeño kit de trabajo para su reinserción socio-profesional.

8. ¿Cuáles son los desafíos y las perspectivas de futuro?
Género y paridad tienen que asentarse en nuestras comunidades, esto querría decir que la toma de conciencia de las mujeres, que requiere de un acompañamiento, debe continuar. Ocurre lo mismo con la lucha contra la violencia sexual. Queremos que Levain des Masses se convierta en un centro piloto para la autonomía de las mujeres y de las jóvenes en la provincia del Bajo Congo, en particular, y en la República Democrática del Congo, en general.
Para ello, Levain des Masses se siente en la obligación de movilizar fondos para trabajar a favor de una política de género. Esto exige no solamente infraestructuras y logística adecuadas, sino también un liderazgo que provenga de una determinación y una abnegación al servicio de la misión y visión asignadas.
Como la respuesta a la lucha contra la violencia sexual debe ser multisectorial, Levain des Masses quiere reforzar su rol en el marco de la sinergia de lucha contra la violencia sexual para impulsar la implicación de todos los actores.

Pablo Cabrero: “Dependentzia eta paternalismoarekin amaitzea dira kooperazioaren erronka nagusiak”

Kongoko Errepublika Demokratikoa, eta bere baitan kooperazio proiektu ezberdinek burutzen duten lanaren inguruan asko daki Pablo Cabrerok. Oso gazte hasi zen kooperante lanetan, eta zenbait herrialdetan ibili eta gero, Yakarta (Indonesia) utzi zuen abentura berri eta erakargarrian parte hartzeko: medicusmundi Bizkaiaren koordinatzaile bihurtu zen Behe Kongoko barrutian. Esperientzia horri buruzko zenbait zertzelada sakon uzten dizkigu elkarrizketa honetan, eta baita gaur egunean kooperazioak Kongon, eta oro har, mundu osoan bizi duen egoeraren inguruko zenbait analisi aberats.

Galdera: Nola heldu zinen medicusmundi bizkaiarekin lan egitera? Nola hasi zinen harremanetan erakundearekin?

Pablo Cabrero: Internet bidez medicusmundi bizkaiaren eskaintza ikusi nuen, eta erakargarria iruditu zitzaidan, bai herrialdeagatik, Kongoko Errepublika Demokratikoagatik, zein proiektu beragatik, oso interesgarri iruditu baizitzaidan planteamendu bere osotasunean. Skype bidez lan elkarrizketa egin eta nirekin kontatzea erabaki zuten. Eta lehen harremanak ezinhobeak izan ziren, asko erraztu zuten nire egokitzapena. Zenbait egun eman nituen Bilbon aurreko koordinatzailearekin, Amaiarekin, eta herrialdearen eta honen soziologia eta gorabehera ezberdinen inguruko argibide guztiak eman zizkidan.

G: Nolakoa izan zen Kongora egindako lehen bidaia? Beldurra sentitu zenuen erronka berrien aurrean, ezagutza ezak sortzen duen ezinegona, agian?

P. C: Beldurra baino gehiago, nik arduraz hitz egingo nuke, ardurak sortzen duen pisua da nik sentitu nuena. Egia esanda, errespetu handia ematen zidan karguak bere gain zituen ardura berriak, egin beharreko lan eskarga, dana kontrolpean izatea ahalmena izango nuen. Zorionez, Kongon sekulako lantaldea aurkitu nuen, betiere laguntzeko eta nire lana errazteko ahaleginak eginez. Zentzu horretan, maitasun bereziz gogoratzen dut Ainize, nirekin bizi zen neska Donostiar bat. Lagun handiak egin ginen bertan eman genuen denboran zehar, eta egia esanda, horrek asko erraztu zuen egin beharreko guztiak.

Bidaiari berari so eginez, Kongorentzat oso urte latzak zirela gogoratzen dut. Politika mailan ematen zen ezegonkortasunaz gain, herrialdean nahiko ohiko dana, mundu mailan emandako krisi ekonomikoa gehitu zitzaion. Hori alde batetik. Bestetik, azpimarragarria da hango zenbait indar polizialek erabiltzen duten bortizkeria maila. Faktore hauek gure bidaiaren tentsioa areagotzen zuten, baina kontestuan balorazioa positiboa da oso.

G: Kongoko Errepublika Demokratikoan koordinatzaile bezala zure lanaren zer balorazio egiten duzu? Ze proiektu eraman ziren aurrera garai horietan?

P. C: 2010eko martxotik 2011ko martxora egon nintzen koordinazio lanak egiten, urtebete, eta gure indarrak hiru proiektu nagusietara bideratu genituen. Lehenbizikoa, FOCADen esku, Kinshasako zeinbait barrutien higiene eta saneamendu estrukturen hobetzean oinarritzen zen. Bigarrena, arazo mentalak zituzten pertsonen komunitate batekin elkarlanean aritzea, eta azkena, bertoko GKE batekin batera, HIESa zuten pertsona gaixoei asistentzia ematea.

Helburuei buruz? Nik uste orokorrean pozik egon gaitezkela gaitezkela, helburu gehienak bete zirelako. Ez horrenbeste bukatutako obrengatik, baizik eraikuntza bide horretan bertokoen, biztanleen inplikazioa ortu genuelako, eta hori da, azken finean, kooperazioaren azken helburua. Hori begirada batekin ikusgarriak diren helburuei dagokionez. Bestelako prozesuetan, hala nola emakumeen ahalduntzean edota zenbait ohituren aldaketan ere aurrerapausoak ikusi genituen, nahiz eta, esan bezala, arlo hauetan garapena motelagoa izan, faktore mordoa aldarazi behar direlako.

G: Metodologiari dagokionez, zenbait aldaketa eman dira azkenaldian. Bertoko koordinatzailea hartu du ardura nagusia, orain arte lan horiek betetzen zituen atzerriratutako pertsonaren tokia hartuta. Nolakoa izan da transizio hori eta zelako emaitzak ari dira lortzen?

P.C: Bai, aldaketak eman dira, baina ni transizio bakarraz baino, bitaz hitz egingo nuke. Lehenbizikoa atzerriratutakoen artean gertatu zen, burutzen genuen lanetan zenbait hutsune identifikatu eta hauek kooperazio proiektuan sartu behar genituela ikustean eman zen. Gai berri hauen artean Kongoko emakumeen ugalketa eta sexu eskubideak bermatzea zegoen, eta baita kooperazio lanak hiriburutik, Kinshasatik, landa gunera eramatea, eragina eta onurak benetan behar ziren tokietara eraman behar zirelako. Bigarren transizioa zuk aipatutakoa da. Koordinatzaile lanetan emandako etengabeko erreleboak Kongoko biztanleen artean nolabaiteko ezengorkotasuna sorrarazten zuela ikusita, erabaki ausart eta berritzailea hartzen da: koordinazioa pertsona natibo baten esku uztea, proiektuan bertan gurekin elkarlanean zegoen emakume baten esku, hain zuzen.

Emaitzei buruz, esan behar dut erakundeak bere lana garatzen duen barrutia bisitatzeko aukera izan dudala, kasu honetan begirale soil moduan, eta poztasunez egiaztatu dut proiektua sendotasunez egiten duela aurrera. Egia da, era berean, oraindik zenbait xehetasun eta dinamika biribildu behar direla, eta erabakia ezuste itzela suposatu duela Kongotarren kultura matxista eta patriarkalarentzat, baina harro esan genezake bete-betean asmatu dugula hartutako erabakiarekin.

G: Higiene edo Osasun publikoari dagokionez, nola definitu genezake Kongoren egoera gaur egun?

P. C: Egoera zaila bizi du Kongok zentzu horretan. Kontuan hartu behar da, gure burua nolabait kokatzeko, hiriburutik, Kinshasatik, kostaldera, portura, errepide bakarra dagoela, eta honen bazterretan kokatzen direla hirigune eta herrixka gehienak. Hortik kanpo ezer gutxi dago osasungintzari edo higieneari mantentzeko medioei dagokionez. Ideia bat egiteko, Osasun zentro gehienak belgiar kolonizazioaren garaikoak dira, ez dute argindarrik, ura eguneko zenbait ordutan soilik eskuratu dezakete…Medioak urriak dira, hutsune asko daude, bereziki landa eremuan. Urritasuna da egoera hobeto deskribatzen duen hitza.

 

G: Emakumeen egoerari dagokionez, zer nolako ikuspegia daukate Kongoko ED-ko biztanleek ugalketa eta sexu eskubideei buruz?

P.C: Emakumeen egoera Kongon Afrikako beste herrialdeetan bezain latza eta gogorra da, hau da, etxeko ardura guztiak hartzen dituzte bere gain: seme-alabak zaindu, uzta bildu, garbiketa osoa egin, etxeko ordena mantendu…Gizarte guztiz patriarkalaz ari gara hitz egiten. Emakumeak guztiz zapalduak daude. Faktore hauei familiek duten jaiotze-tasa izugarria gehitu behar zaio. Familia bakoitzak 7-8 seme-alaba izaten ditu, eta horrek emakumeek berez pairatu behar duten egoera lazgarria areagotu egiten du.

Hori arlo familiarrari eta egunerokotasunari dagokionez. Bestelako faktore bat ere azpimarragarria da emakumeen zapalkuntza honetan: bortizkeria sexualak duen zigorgabetasuna edo inpunitatea. Tratu txarrak familia gehienetan ematen dira, baina isilune kolektiboa dago gai horren inguruan, eta horrek arazoa ikusezin egiten du, garrantzia kenduz eta arazoa errotik mozteko zailtasun itzelak sorraraziz. Bortizkeria sexual honen kontra zenbait lege aurrera atera dira, baina praktikara eramatea ia ezinezkoa da, beste arlo askotan bezalaxe, normatiba hauek era egokian aplikatzeko errekurtsoak faltan daudelako.

G: Kooperazioari dagokionez, zeintzuk dira hurrengo urte hauetan honek Kongoko ED-an dituen erronka nagusiak?

P.C: Kongoko ED-ak etorkizunean dituen erronka gehienak orain arte izandako berdinak dira. Hau da, Europarekiko eta Mendebaldearekiko dependentziarekin apurtzen duen kooperazio parekidea eta horizontala bultzatzea, paternalismotik aldentzen dena eta Kongoko biztanleak ahaldunduko dituena, euren dinamiketan inplikatuz eta euren buruen jabe egingo dituena. Garapena haiena dela, eta hortaz, haiek bultzatu behar dutela sentitu behar dute, subirautza lortuz eta antolakuntza eta elkarlana sustatuz. Nola egin? Bide bakarra GKE eta eragile ezberdinen arteko lankidetzea indartzea da, baina, esan bezala, asistentzialismotik aldenduz.

G: Begirada zabalduz, zein izan da kooperazioaren garapena azken urteetan? Zertan aldatu da garapenerako kooperazioa?

P. C: Garapenerako kooperazioa izugarrizko profesionalizazioa prozesua jaso du azken urte hauetan. Gaur egun erabiltzen diren fondoekiko kontrola asko zorroztu da, faktore gehiago sartzen dira jokoan…Hau berez positiboa da, iturri publikoak direlako eta kontrola egon behar duelako, baina bestalde, gure lana konplexuago eta burokratikoago egin du, egiten ditugun gastu guztiak justifikatu eta ikuskatu behar ditugulako. Gardentasun hori, esan bezala, beharrezkoa da, baina onartu behar da gure lanari malgutasuna eta dinamismoa kendu diola.

Beste alde batetik, eta nik uste era egokian, kooperazioak eboluzio garrantzitsua jaso du. Paternalismo erlijiosotik lankidetza paralelorantz mugitu da, gizarte natiboaren ahalduntzerantz. Zentzu horretan, bide egokian gaudela uste dut.