Guatemalako mam komunitate indegenarentzako ur eta sanemandu hornikuntzak burutzeko proiektua

Bilboko udalak 2017an finantzatutako proiektuari esker, Guatemalako ipar-ekialdeko Quetzaltenango departamentuan dagoen Concepción de Chiriquirichapa herriak ur hornikuntza eta saneamendu sistema integrala dauka orain. Gainera bertako biztanleria indigenaren artean baliabode hidrikoen mantentze eta sentsibilizazioaz arduratuko diren lantaldeak ere sortzen ari dira.

Guatemala ura eta saneamendua Chiiriquichapa

Saneamendu sistema egiteko lanak

Proiektu hau bertako Siembra/ANGUADE erakundearekin batera burutzen ari da, biztanleriaren sektorerik ahulenari ur iturri batera sarbidea eta saneamendu sistema egoki batekin hornitzeko helburuarekin.

Guzti hau generoaren bidezko ikuspuntu batetik eta bertako, MaM, Xinca eta Garifuna talde etniko eta linguistikoen komunitateen kulturarekin egokiak diren baliabideekin ari da burutzen.

Proiektu honek, Tuipox komunitateari eta Tzijión, Los Juarez, los Perez eta Los Cabrera baserriei ur sarbide segurua emango die, putzu baten eraikuntzarekin, ura punpatzeko linea batekin eta Hipokloratzaile batekin (Ura edteko egokia izan dadin kimikoak dosifikatzeko bonba). Gainera Toj Xucuwe baserriko biztanleriarentzako saneamendurako estolderia eta tratamendu instalazioak ere eraikitzen ari dira.

Plana ikuspuntu integral batetik ari da burutzen, horregatik komunitateen gaitasun teknikoak ere ari dira indartzen, instalazioen kudeaketarako, udal saila hobetuz eta ingurumen politikak ikuskatzeko gaitasunak sortuz. Herritarrak tresneria eta materialekin hornitu dituzte, eta aldi berean komunitateko pertsonala iturgintzan ere prestatzen ari da. Modu honetan Ingurumenaren Gestiorako Unitatea (UGAM gazteleraz) taldea sortu da. Hau Osasun zentroarekin koordinatuko da, eta Saneamendurako Ikuskapen Taldea ere sortuko da.

Honekin batera, udaleko ingurumen politiken ikuskaritzarako behatoki baten sortzea ari da bultzatzen, genero eta kultura ikuspuntu batekin

Biztanleriaren kontzientzia pizteko helburuarekin, sentsibilizazio ekimenak ere ari dira burutzen: irrati kanpaina bat, ur iturri eta gune hidrikoen baso-berritzea, batik bat. Gainera uraren, saneamenduaren, hondakinen kudeaketaren eta etxeko zein pertsonen higienearen inguruko jardunaldi komunitarioen bitartez, herritarren artean ohitura osasuntsuak bultzatuko dira baita.

Hondakinez egindako itsasoek Omoako kostaldea itotzen ari dira Hondurasen

Hondartza ederrak non hondakinez osatutako tapiz kiradun batek are zuria estaltzen du, ur gardenak  estaltzen dituzten plastikozko irlak eta zaborrez betetako mangladiak. Hori da gaur egun Honduraseko iparraldean dagoen Omoa herriko kostaldeak duen irudi dohakabea.

Omoa basura honduras guatemala

Motagua ibaiak Caribe itsasora bidaian, Guatemalako 96 udalerritik igarotzean garraiatzen dituen milaka zabor tonen ondorioa da, urtez urte areagotzen doan hondamendi ekologiko bat sortuz.

Bertako herritar eta enpresari txikiek egiten dituzten esfortzu hutsalez gain, orain arte ez da ezer konkretua egin, kostaldean dauden etxeko, industriako, nekazaritzako eta ospitaleetako hondakinen marea hau gelditzeko. Jada, Omoako hondartzen 45 kilometroak estaltzen dituzte. Gainera, zabor honek ezin dezake inolako ekarpen ekonomikorik suposatu bertakoentzat, enpresek ez bai dituzte itsasoan egon diren hartzen.

Hondamendi hau bertako ekosistemarekin bukatzen ari da: ur gaineko hondakinek arrain eta dortokak hiltzen dituzte, polietileko edo plastiko zatiak irensten dituztelako, geruza honen trinkotasunak ez du eguzkiaren argia pasatzen uzten, fitoplaktonaren fotosintesia galaraziz eta elika katearen oinarria moztuz. Mangladi eta kostaldeko ekosistemetako hondakinek prozesu biologikoak eteten dituzte, arrain eta krustazeoen ugalketa geldituz.

Demasia honen ondorioz, bertako biztanleek beraien janari eta diru-sarreren jatorria hondakinen itsaso batek nola itotzen dituen ikusten dute, ezer gutxi egin dezaketela jakinda, eta ohituraz turistikoa den gune honen erakargarritasuna 100%ean galduz. 

Konponbidetik urrun egoteaz gain, hondamendi hau urterik urte areagotu egin da, batez ere eurite sasoietan. Karibeko txoko hau eta bere biztanleak gutxika gutxika hiltzen doazen bitartean, gobernu eta erakundeek ardurak elkarri aurpegiratzen diote, arazoari benetako konponbidea aurkitu gabe.

 

 

Urte bat Berta Caceres laguna hil zutenetik

2016ko martxoaren 3an Berta Caceres laguna hil zuten Hondurasen. Urte bat pasata inpunitatea nagusi da oraindik. Horregatik egia, justizia eta erreparazioa eskatzen jarraitzen dugu.

[Read more…]

Hombres y Mujeres Mayas frente a la Minería Transnacional

Por Hugo Icú. Director ASECSA

“Es América Latina, la región de las venas abiertas. Desde el descubrimiento hasta nuestros días, todo se ha transmutado siempre en capital europeo o más tarde, norteamericano y como tal se ha acumulado y se acumula en los lejanos centros de poder. Todo, la tierra, sus frutos y sus profundidades ricas en minerales, los hombres y su capacidad de trabajo y consumo, los recursos naturales y los recursos humanos.” (Eduardo Galeano)
[Read more…]

2014ko Laburpenak: Guatemala

Guatemala:

Hondurasetik gertu, alboko herrialdean, Guatemalan, Nuevos Horizontes edo ASECSA bezalako Gobernuz Kanpoko Erakundeekin eramaten da aurrera elkarlana, Azken honek arlo indigenan lan egiten du, ipar.mendebaldean bereziki, natiboen herrixka mordoa elkarbizitzen duten oihaneko gune erraldoian. Bertan, emagin tradizionalen lana berreskuratzeko ahaleginak egin dira, belaunaldi berriei teknika zaharrak erakutsiz, denborak irentsi ez dezan. Era berean, amalurraren egoera eta ingurugiroaren mantentzea eta zainketa berebiziko garrantzia dauka medicusmundi Bizkaiaren planteamenduan, kontuan izanda Guatemala oso herrialde aberatsa dela arlo mineralean zein naturalean, eta hortaz, transnazional edo multinazional askok sekulako espoliazioa burutzen dute. Horren kontra ere aritzen dira erakundeko kideak.

Desarrollismo itogarri eta suntsikorraren ikur diren multinazionalen kontrako borroka ardatz bihurtu da medicusmundi Bizkaiaren agendan. Quetzaltenangon ere. Ingurugiroanren babesa, habitat ezberdinen mantentzea, aipatutako “Amalurra” behar den moduan zaintzea helburua nagusi bihurtu da, bertan burutzen ari diren bestelako proiektuak, hala nola ur eta higienearen estrukturen hobekuntza, edota emakumeen ahalduntze prozesuak, era egokian garatu ahal izateko, azken finean, inguruak, lurrak, sekulako garrantzia duelako herrixka guatemaldar hauentzako biztanleentzat.

2014ko laburpenak: Honduras

Honduras:

Eusko Jaurlaritzak 2008an bertan jarritako programa baten bitartean, honduraseko oihan sakonean bizi diren zenbait komunitate landatarrek ura lortzeko dituzten baliabideen hobekuntza orokorrean jarduten dute medicusmundi Bizkaiak. Padres paules edota bestelako antolakunde eta erakunde lokalekin batera, eraikuntza zehatz batzuk hobetzeaz gain, honduraseko tribuen artean kontzeptu komunitario eta autogestionarioa sarraraztea du helburu, hau da, komunitateek obrak, mantentze-lanak eta gestioa bere kargu hartzea, haien inguruaren jabe bihurtuz.

Bestalde, aipatutako eragileekin eta baita instituzio ezberdinekin (indar polizialak, medikuak, alderdi politikoak) koordinazioa hobetu dugu, bereziki zenbait protokoloen ingurukoa. Era berean, zenbait laborategiekin ibili gara elkarlanean, herrixketan bildutako ur laginak aztertzeko, hauen garbitasuna eta osasungarritasuna bermatzeko nahiean.

Afrikan bezala, emakumeen ugalketa eta sexu eskubideak berebiziko garrantzia dute erakundeak burutzen duen lanean. Kongon bezala, emakumeen ahalduntzea eta aukera berdintasuna bermatzea da azken helburua, guztiz patriarkala eta matxista den, eta taldearen erabaki nagusietatik aldentzen dituen ingurunean, gainera. Emakume hauek gaitu eta erabakien sujetu aktibo bihurtzea da Puerto Cortés inguruan burutzen den lanaren ardatzetako bat.

Ceiba izeneko gunean ere egiten du lan medicusmundi Bizkaiak. Ingurune honetan lana bereziki zaila da, “marak” eta narkotrafikoak eragin handia dutelako barruti osoan, bertan dauden bolondres eta profesional guztien lana izugarri zailduz. Bortizkeria nagusi den giro eta espazio horretan, emakumeek, beti bezala, pairatzen dute biolentziaren alderdirik gordinena, normalean bortizkeria sexualaren forma hartzen duena. Gaitz horrekin amaitzea da funtsezko helburuetako bat, erakundearen filosofian horrelako bortizkeria osasun publikoaren arazo bezala ulertzen delako, eta hortaz, plano ezberdinetatik eman behar zaiolako erantzuna nolabaiteko eragina izateko. Bide horretan, bortizkeria lazgarri hau jaso duten emakume talde batek “Casa Ixchel” delakoa jarri zuten martxan, helburu ezberdinekin: emakume honduratarren ahalduntzea (autodefentsa, salaketa, babesa…), edota komunitate landatarren barruan sentsibilizazio koadroen eraketa, kontzientziazio kanpainak.

2014ko laburpenak: Ruanda

Ruanda:

Pasa den urteko laburpenarekin jarraituz, lupa Ruandan jarriko dugu orain, medicusmundi Bizkaiak bere lana garatzen duen beste herrialdeetako baten. Kasu honetan, proiektua Kamonyi deitutako barrutian eramaten da aurrera. Erakundeak 1967tik darama barruti horretan lanean etenik gabe.

Ruandaren kasuan, higiene komunitarioaren arloan egindako lanaz gain, oso deigarria da soziologikoki bultzatutako aldaketa. Izatez, herrialde afrikarreko komunitateak lan disziplinen edo bestelako giza ordenamenduen arabera antolatzen dira, bakoitza bere aldetik, haien arteko hartuemana oso txikia delarik. Hilabete hauetan egindako esfortsuari esker, apurka-apurka egoerari buelta ematen joan zaio, kolektibitateak indartuz joan dira, eta talde sena zabaldu egin da, uraren eta saneamenduen inguruan nolabaiteko kontzientzia eta antolakuntza kolektiboa ezarriz.

Bide horretan, zenbait nekazari eta abeltzainek indarrak batu eta lan kooperatibak sortu dituzte, denborarekin kolektiboaren erreferente bihurtu direnak. Kolektibo edo talde hauek elikagaien segurtasuna eta subirautza bermatzea dute helburu nagusia. Horretarako, lankidetza eta elkartasuna da daukaten armarik eraginkorrena.

Era berean, artisautza tradizionaleko zenbait talde ere abian dira. Kasu honetan, talde hauek emakumeez daude osatuta ia bere osotasunean, eta beste kasu guztietan bezala, eskulangintzaren arloan egiten diren produktuetaz gain, hauen ahalduntzea eta indartzea da oinarri nagusia.

“Komunitateak komunak eta ur-hornidura sistema eraikitzen parte hartuz duenez, egindako ahalegina balora dezakete”

Bilboko Virginia Alonso de Linajek, 26 urteko geologoak, eta Ana Matienzok, 30 urteko kimika eta ingurumen ingeniariak, udan Puerto Cortesen (Honduras) ur hornidurarako eta saneamendurako proiektu batean parte hartu dute. medicusmundi bizkaiak eta hango Udalak gauzatu dute aipatutako proiektu hori.  Eusko Jaurlaritzaren Euskadiko Gazteak Lankidetzan Programari esker, herrialdea ezagutzeko eta uraren kudeaketa hobetzen laguntzeko aukera izan zuten, baita ingurumena zaindu eta babesten laguntzeko ere.

[Read more…]